Konya'nın Meram ilçesinde yer alan ve 616 yıl önce inşa edilen Hacı Hasan Camii, sadece mimarisiyle değil, bünyesinde barındırdığı güneş saatiyle de dikkat çekiyor. Caminin güney duvarına yerleştirilen bu saat, günümüzde hâlâ güneş ışığıyla namaz vakitlerini göstermeye devam ediyor.
Şükran Mahallesi'nde bulunan cami, Karamanoğlu Mehmet Bey döneminde, 1409 yılında devlet adamlarından Kadı Mürsel tarafından yaptırıldı. Caminin inşası sırasında ibadet saatlerinin doğru şekilde tayini için duvarına yerleştirilen güneş saati ise yüzyıllardır çalışmaya devam ediyor.
"Caminin ilk yapım tarihi 1408 ile 1409 tarihlerinde"
Cami hakkında bilgi veren Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. İsmail Kuğu,
"Bu cami aslında bir vakıf eseri olarak 1409 senesinde Karamanoğlu Mehmet Bey döneminde devlet adamlarından Kadı Mürsel tarafından yaptırılmış. Kadı Mürsel aslında döneminde çok önemli bir kişilik. Bu yapı uzun yıllar kullandıktan sonra 3. Selim döneminde büyük bir kısmı yıkılmış olarak tekrar inşa edilmiş. Ardından giriş kapısının üstündeki kitabeye göre de, Sultan 2. Abdülhamit döneminde 1907 yılında Sarayönü Gözlü köyünden Hacı Ali Ağa tarafından tekrar yenilenmiş. Ancak biz bu caminin kıble yönündeki duvarındaki kitabeye baktığımız zaman burada Kadı Mürsel Camii'nin kitabesini görüyoruz. Aslında bu cami İbrahim Hakkı Konyalı'ya göre farklı bir cami. Kadı Mürsel tarafından yaptırılmış farklı bir mescitten alınmış bir kitabe ve buraya yerleştirilmiş. Aslında caminin ilk yapım tarihi 1408 ile 1409 tarihlerinde" dedi.
"Anadolu'da farklı dönemlere ait 150 kadar güneş saati bulunuyor"
Güneş saatinin çalışma prensibini anlatan Dr. İsmail Kuğu, şunları söyledi:
"Bu yapının en önemli unsurlarından bir tanesi yapının Anadolu'daki en eski güneş saatine ev sahipliği yapması, bu noktada çok önemli. Bahsettiğimiz gibi yapının ilk yapılışından itibaren buraya ibadet zamanlarını ve vakti takip edip tayin etmek için bir güneş saati kondurulmuş. Bu güneş saati yapının güney mihrap duvarına biraz orta kısma doğru yerleştirilmiş. 70 santim eninde mermer olarak tamamlanmış. Sağlam vaziyetteki bir milin merkez teşkil ettiği 15 derecelik aralıklarla çizilmiş çizgileriyle bunları alt tarafta sınırlayan iki yarım daireden meydana gelmekte. Bu saat yarım daire şeklinde iki kavis, ince bir bant oluşturuyor. Bu sistemde aslında güneşin doğuşu ve batışı 12 olarak kabul edilmiş. Saatin mili de tam 6’yı gösteriyor ve bunun hemen hemen altında, sağında noktalarla gösterilen bir çizgi var. Bunun yanında öğlen vakti ibaresi bulunan yazı var, ayrıca saat onu gösteren dilimin içinde de ikindi vaktini gösteren ibare bulunuyor. Saatin altında ise namaz vakitleri yazıları bulunuyor. Bu camide de Anadolu'daki en eski güneş saatini görmekteyiz. Anadolu'da farklı dönemlere ait 150 kadar güneş saati bulunuyor. Bu saat aslında milin bulunduğu bölge tam saat 6'yı ifade ediyor. 12 saatlik bir dilimde 15'er derecelik açılarla 12 dilime ayrılmış bu saat 2 vakit arasındaki zamanı tam olarak tayin eder. Güneş ışınlarıyla birlikte mildeki görüntünün de saat üzerindeki vakitlere yansımasıyla çalışıyor" diye konuştu.
Güneş saatini ilk kez gören vatandaşlar ise şaşkınlıklarını gizleyemedi. Saatin basit ama etkili işleyişi ve yüzyıllardır kullanılabilir durumda olması, görenlerde hayranlık uyandırıyor. Hacı Hasan Camii, bu yönüyle hem ibadet hem de tarih meraklılarının uğrak noktası haline geliyor.
