Brezilya'nın Belem kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 30. Taraflar Konferansı (COP30), sona ererken uzmanlar tarafından beklentileri karşılamayan bir zirve olarak değerlendirildi.
Fosil Yakıtlardan Çıkış Yol Haritası Yok
İki hafta süren yoğun müzakereler ve panellerin ardından yayınlanan final metninde, fosil yakıtlardan çıkışı hedefleyen net bir yol haritasının yer almaması en büyük hayal kırıklıklarından biri oldu. Metinde Birleşik Arap Emirlikleri, Azerbaycan ve Brezilya tarafından oluşturulan "Mission 1,5 Troika"nın çalışmaları takdir edilse de, iklim finansmanı konusunda gelişmekte olan ülkelere sağlanacak desteğin artırılması gerektiği vurgusu detaylandırılmadı.
Yerli Halklar ve Finansman Konuları Çözümsüz Kaldı
Amazon Ormanları'nın korunması ve iklim krizi karşısında en savunmasız gruplar arasında yer alan yerli halkların yaşadığı sorunlar ve finansman ihtiyacı zirve boyunca sıkça gündeme gelse de, bu konularda somut kararlar alınamadı. Bu durum, Amazonlarda yaşayan yerli halkların protestolarına neden oldu. Karbon düzenleme mekanizmalarının küresel ticaret üzerindeki etkileri de görüşülen önemli bir başlık olsa da, bu konuda BM alt komite toplantılarında ilgili paydaşların katılımıyla bir diyalog sürecinin başlatılması talebinde bulunuldu.
Uyum Finansmanı ve Şeffaflık Sorunları Devam Ediyor
Paris Anlaşması'na taraf ülkelerin Ulusal Katkı Beyanları (NDC) raporlarının sunulduğu zirvede, ülkelerin NDC'lerini ve ulusal uyum planlarını daha hızlı uygulayabilmeleri için Küresel Uygulama Hızlandırıcısı (Global Implementation Accelerator) adıyla gönüllülük esasına dayalı bir mekanizma başlatıldı. Ancak uzmanlar, zirvenin en olumlu sonucunun bir anlaşma metninin ortaya çıkması olduğunu belirtirken, bilimsel verilerle hedeflenen 1,5 derece hedefine ulaşmak için kapatılması gereken açığın hala çok büyük olduğunu vurguladılar. Özellikle iklim değişikliğine uyum çalışmalarına katkı sağlayacak bir finansman kararının eksikliği ve taahhütlerin takip sürecindeki şeffaflık problemi önemli sorunlar olarak öne çıktı.
