Gün içinde elimizden düşmeyen telefon ve tabletlerin gece boyunca kullanımının ölümcül sonuçlara neden olabileceği bildirildi.
Her gece milyonlarca insan ekran başında saatler geçiriyor. Ancak akıllı cihazlardan yayılan mavi ışık, yalnızca uykusuzluğa değil, aynı zamanda vücudun bağışıklık sistemini zayıflatarak meme, prostat ve tiroid kanseri riskinin artmasına neden oluyor.
Mavi ışık, özellikle akıllı telefonlar, tabletler, bilgisayarlar ve LED aydınlatmalardan yayılan yüksek enerjili bir ışık türü. Gündüz saatlerinde uyanıklığı artırmak ve bilişsel fonksiyonları desteklemek için faydalı olan bu ışık, gece saatlerinde tam tersi bir etki oluşturuyor. Araştırmalar, mavi ışığa maruz kalan kişilerde melatonin üretiminin yüzde 70’e kadar azaldığını ortaya koyuyor.
MAVİ IŞIK VE KARANLIK ETKİLERİ
Harvard Tıp Fakültesi’nden Dr. Steven Lockley, mavi ışığın melatonin hormonunu baskılayarak biyolojik saati bozduğunu ve bu durumun tümör büyümesini tetikleyebileceğini belirtti.
Lockley, “Mavi ışık, vücudun biyolojik saatini düzenleyen sirkadiyen ritmi bozarak melatonin üretimini baskılıyor. Melatonin, sadece uykuya geçişi kolaylaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserle mücadelede kritik bir rol oynuyor” dedi.
Melatonin, epifiz bezi tarafından karanlıkta salgılanan ve vücudun biyolojik saatini düzenleyen bir hormon. Araştırmalar, melatoninin tümör büyümesini baskıladığını ve özellikle meme ve prostat kanseri gibi hormonla ilişkili kanser türlerine karşı koruyucu bir kalkan oluşturduğunu gösterdi. Ancak gece saatlerinde mavi ışığa maruz kalmak, bu hormonun üretimini ciddi şekilde engelledi.
Journal of Neuroscience dergisinde yayımlanan bir çalışma, mavi ışığın melatonin üretimini yüzde 70’e varan oranda azaltabileceğini ortaya koydu.
GECE IŞIĞINA MARUZ KALMAK KANSER RİSKİNİ ARTIRIYOR
Environmental Health Perspectives dergisinde yayımlanan bir çalışmada, gece vardiyasında çalışan ve sürekli yapay ışığa maruz kalan kadınlarda meme kanseri riskinin yüzde 30 daha yüksek olduğu tespit edildi. Benzer şekilde, Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention dergisinde yayımlanan bir araştırma, gece ışığına maruz kalmanın tiroid kanseri riskini artırabileceğini gösterdi.
Avustralya’daki Monash Üniversitesi’nden sirkadiyen ritim uzmanı Doçent Dr. Sean Cain, bu durumu şöyle açıkladı:
“Gece boyunca mavi ışığa maruz kalmak, vücudun doğal ritmini altüst ediyor. Bu, yalnızca uyku kalitesini düşürmekle kalmıyor, aynı zamanda bağışıklık sistemini zayıflatarak kanser hücrelerinin çoğalmasına zemin hazırlıyor.”
Cain, özellikle gençlerde ve gece çalışanlarda bu riskin daha yüksek olduğunu vurguladı.
California Üniversitesi’nden uyku uzmanı Profesör Matthew Walker da insan vücudunun en güçlü yenilenme mekanizması olan uykunun mavi ışık ile kesintiye uğradığını, bu nedenle hafıza, bağışıklık sistemi ve metabolik süreçler üzerinde ciddi olumsuz etkiler olduğunu söyledi.
Walker’a göre, gece ekran başında geçirilen her saat, vücudun kendini onarma yeteneğini baltalıyor.
MAVİ IŞIK TEHLİKESİNDEN KORUNMAK İÇİN NE YAPMALI?
Uzmanlar, gece alışkanlıklarını değiştirerek bu riskleri azaltmanın mümkün olduğunu belirtti.
Kırmızı Işık Kullanın: Kırmızı dalga boyuna sahip gece lambaları, melatonin üretimini destekledi. Ohio Eyalet Üniversitesi’nden Profesör Randy Nelson, “Kırmızı ışık, mavi ışığın aksine biyolojik saati bozmuyor ve uyku kalitesini artırıyor” dedi.
Mavi Işık Filtreli Gözlükler: Kehribar renkli mavi ışık filtreli gözlükler, gece ekran kullanımının zararlarını azaltabilir. Ancak, Toronto Üniversitesi’nden yapılan bir araştırma, bu gözlüklerin etkinliğinin tam olarak kanıtlanmadığını, ancak melatonin üretimini desteklediğini gösterdi.
Karanlık ve Sessiz Bir Uyku Ortamı: Yatak odasında loş ışıklar kullanın ve tamamen karanlık bir ortam yaratmaya özen gösterin. Uzmanlar, “Uyku hijyeni, kanser riskini azaltmanın yanı sıra genel sağlığı da iyileştiriyor” dedi.
Uzmanlar, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam kadar, uyku hijyeni eksikliğinin de bu istatistiklerde önemli bir rol oynadığını vurguladı.
UZMANLARDAN ÖNEMLİ ÇAĞRI
Dünya Sağlık Örgütü, her 5 kişiden birinin yaşamı boyunca kansere yakalandığını belirtiyor. Uzmanlara göre, gece ışık kirliliğiyle mücadele toplumsal sağlık için artık bir zorunluluk.
Dr. Cain, “Toplum olarak gece ışık kirliliğini azaltmak zorundayız. İş yerlerinde ve evlerde daha az mavi ışık içeren aydınlatmalar kullanarak bu sorunu çözebiliriz” dedi.
Gece ekran başında geçirilen saatler, modern yaşamın kaçınılmaz bir parçası gibi görünse de uzmanlar bu alışkanlığın sağlık üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti.
