Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, günlük telefon kullanımının 5 saati aşmasının bağımlılık riskini artırdığını belirterek, bu durumun uykusuzluk, dikkat eksikliği, sosyal izolasyon, göz ve boyun ağrıları gibi fiziksel problemlere ve huzursuzluk, stres, depresyon gibi psikolojik sorunlara yol açabileceğini söylüyor.
Beyindeki dopamin dengesinin bozulmasının bu bağımlılığın nörokimyasal temelini oluşturduğunu ifade eden Çetin, tedavide telefon kullanımının sınırlandırılması, psikoterapi ve gerekirse ilaç tedavisinin uygulanabileceğini kaydetti.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nde görev yapan Dr. Çetin, cep telefonu bağımlılığının belirtileri, nedenleri, etkileri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgiler verdi.
Cep Telefonu Bağımlılığı Nedir?
Dr. Çetin’e göre, cep telefonu bağımlılığı, telefon kullanımının kişinin sosyal, iş ve aile hayatını olumsuz etkileyecek düzeye ulaşmasıdır. Bu durumda kişi, sorumluluklarını yerine getirmekte zorlanır ve günlük yaşamında çeşitli sorunlar yaşamaya başlar. Türkiye ve dünyada yapılan araştırmalar, cep telefonu bağımlılığı oranının %5-10 arasında değiştiğini gösteriyor.
Risk Faktörleri ve Kullanım Süresi
Günde 5 saat ve üzeri telefon kullanımı bağımlılık riskini yükselten önemli bir kriter. Ayrıca, sabah uyandıktan sonra telefona bakma süresi ve gece yatmadan önce telefonda geçirilen zaman da risk değerlendirmesinde önemli rol oynuyor.
Bağımlılığın Fiziksel ve Ruhsal Etkileri
Sürekli telefon kullanımı uyku düzenini bozabilir, dikkat ve konsantrasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, gerçek hayattaki ilişkilerden uzaklaşmaya ve sosyal izolasyona neden olabilir. Göz, boyun ve sırt ağrıları gibi fiziksel sorunlar görülebilirken, aynı zamanda huzursuzluk, stres, gerginlik ve depresyon gibi ruhsal sorunlar da ortaya çıkabilir.
Dopamin ve Beyindeki Değişiklikler
Araştırmalar, aşırı telefon kullanımının beyindeki ödül mekanizmasını etkilediğini, dopamin hormonunun işleyişini bozduğunu ve bu durumun bağımlılığın kimyasal temelini oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Bağımlılık Testleri ve Tanı
Cep telefonu bağımlılığını ölçmek için çeşitli testler bulunuyor. Bunlardan biri olan “Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Kısa Form”u kullanan uzmanlar, kişinin telefon kullanımı nedeniyle işlerini aksatıp aksatmadığını, derslerine veya işine odaklanmada zorlanıp zorlanmadığını, çevresindekilerin telefon kullanımını nasıl değerlendirdiğini sorguluyor.
Ne Zaman Tedavi Gerekir?
Eğer telefon kullanımı kişinin hayatında vazgeçilmez hale gelmişse, çoğu zamanı telefonda geçiriyor ve telefondan uzak kaldığında kaygı yaşıyor, sorumluluklarını yerine getiremiyorsa tedaviye ihtiyaç doğar. Tedavide kullanım sınırlandırılır, gerektiğinde psikoterapi ve ilaç tedavisi uygulanabilir.
Bilinçli Telefon Kullanımı Önerileri
Dr. Çetin, telefonun amaçlı ve kontrollü kullanılması gerektiğini vurgulayarak, yürüyüş yapmak, sporla uğraşmak, sosyal etkileşimlere zaman ayırmak ve yeni hobiler edinmek gibi faaliyetlerin bağımlılığın önüne geçilmesine yardımcı olacağını söylüyor
