Evet geçtiğimiz yıllarda Konya'da Meram’ın güneydoğusuna düşen ve Lalebahçe’nin aşağı taraflarından başlayıp ta Karaman yoluna kadar uzanan güzergahta, Meram Deresi’nin taşkınları sebebiyle seller yaşanmış ve bu bölgeye de “Selbasan” adı verilmiş.
Konya tarihi ve kültürü üzerine araştırmalar yapan Ali Işık, bu konuyu kaleme alarak gündeme getirdi. 1961 yılında Sille Deresi’nin Sille Barajı’yla, 1967 yılında da Meram Deresi’nin Altınapa Barajı’yla dizginlenmesinden sonra Konya’da önemli bir sel afeti yaşanmadığına dikkat çekiyor. Ama bu tarihlerden önceki yıllarda ise Konya belgelere geçen 3 sel felaketi yaşamış.
36 SAAT YAĞAN YAĞMURLA GELEN SEL
Bunların en şiddetlisi 28 Kasım 1937 Pazar günü sabahına doğru meydana gelmiş. 26 Kasım Cuma günü akşam üzeri yağmaya başlayan yağmur aralıksız otuz altı saat devam ettikten sonra, cumartesi gecesi saat 24.00’te şiddetini artırmış, bu yüzden pazar günü sabaha karşı şehri sel basmıştır.
Meram Deresi’nden taşan sel bütün şiddetiyle şehir merkezine doğru ilerlemeye başlamış; şehirde görevli zabıta, asker ve jandarma harekete geçirilerek tedbirler alınmaya çalışılmış. Meram’dan gelen sel iki kola ayrılıp bir kısmı demiryolunun Meram geçidinden aşarak Söylemez'in Konağı’ndan muhacir pazarına, Larende Caddesi’ni takiben Sahipata Camii ile eski mezbahaya kadar gelmiş. Bu aradaki bazı evleri basmış, yolları geçilmez hâle getirmiş. Bu sırada kerpiç evlerden birkaçı yıkılmış, ev sahiplerinden ekserisi hiçbir eşya kurtaramadan kendilerini sokağa atmış.
ŞEHRİN İÇİNE KADAR GİRMİŞ
Selin ikinci kolu da Havzan bağlarından inerek İstasyonun arka taraflarını takiben Havzan geçidinden itibaren Beyşehir yolu geçidine kadar olan kısmı Akyokuş Deresi’nden gelen selle birleşerek kaplamış ve demiryolunu aşarak Askerî Orta Mektep Caddesi’nden Zindankale’ye ve Hastane Caddesi’nden de genelevleri (Kültür Park’ın kuzey kesimi) geçip hastane önüne gelmiş.
Burada vaktinde alınan tedbirler sonucu şehir merkezine girmesine meydan verilmemiş, büyük bir setle Musalla’ya çevrilmiş. Sel, bu kesimde de önemli tahribat yapmış. Askerî Orta Mektep karşısında yeni yapılmakta olan iki ev, Zindankale’nin güney kısmında üç ev, kuzeyinde de altı ev tamamen yıkılmış. Genelevlerin alt katını su bastığı için binalar tahliye edilmiş. Evlerden bir kısmı da yıkılmış. Santral binasını su bastığından, yanı sıra şebekeyi tahrip ettiğinden şehirde elektrikler kesilmiş.
SEL EVLERİ YIKMIŞ
Şehirde selin yaptığı maddi zarar 70-80 bin lira olarak tahmin edilmekte, açıkta kalanlara Vilayet, Parti (CHP), Belediye ve Kızılay’ca yardım yapılmış. Şehirde yıkılan evlerin sayısı yirmi ikiyi bulmuş. Elli kadar ev ise kısmen hasar görmüş. Dere’de iki, Tömek’te ise dört ev yıkılmış.
Şehir merkezinde bir at, Dere’de de iki koyun selde telef olmuş. Demiryolu hattının bozulması sonucu İstanbul treni şehre girememiş, hat tamirine kadar Horozluhan’da bekletilmiş. Bu selden sonra Konya’da büyük çaplı bir yardım kampanyası başlatılmış; bu kampanyaya küçük de olsa maddi destek verenlerin listesi günlerce Ekekon gazetesinde yayımlanmış.
SEL VALİ KONAĞINI DA BASMIŞ
30 Mayıs 1945 Çarşamba günü öğleden sonra Loras ve civarında başlayan yağmur gittikçe şiddetini artırmış, yağmur sularının kısa sürede ırmaklara dönüşerek Meram Deresi’ne dökülmesi sonucu dere yatağı azgın suları zapt edemediğinden 1930 yazından bu yana görülmeyen bir sel meydana gelmiş.
Sel, saat 19.00’da şiddetini artırmış, 20.30’da ise son haddini bularak Meram Köprüsü’nün bütün gözlerini kapatmış. Taş köprü ile değirmen arasındaki bazı evler su ortasında kalmış ve iki çay birleşerek arada kalan bütün tarlaları basmış. Sular bir aralık yeni Meram yolunu da aşarak Köyceğiz istikametinde sokakları kaplamış.
Meram çarşısındaki dükkân duvarlarına, cadde üzerindeki bazı evlerin ve Vali Konağı’nın bahçe duvarlarına kadar yükselerek önün kattığı ağaç, direk ve kütükleri sürükleyen sular Meramlıları iki saat korku ve heyecan içinde yaşattıysa da, saat 21.00’de küçülmeye başlamış. Bilahare Meram Deresi yatağına çekilmeye başlamış. Meram’ın Selam, Cirit, Kirazlı ve Server yörelerinde birçok bağ ve tarla sular altında kalmış.
Sel sebebiyle can kaybı olmamış; ancak zirai zararın yanı sıra Elektrik Fabrikasının baraj kapağının kırılması sonucu fabrika içine dolan sular sebebiyle fabrikanın elektrik üretimi kesintiye uğramış.
SEL BU KEZ SİLLE'Yİ VURMUŞ
1951 yılı Haziranında sel bu kez Sille’yi vurmuş. 23 Haziran Cumartesi günü saat 15.30’da ani olarak başlayan şiddetli yağmurun yol açtığı sel Sille’yi basmış. Sel, beşi kerpiç olmak üzere altı evi tamamen, bir evle iki dükkânı da kısmen yıkmış. Çay kenarındaki fırın, dükkân ve evlere giren selin yaptığı zarar oldukça büyük olmuş. Sille’nin ana caddesiyle içme suyu şebekesi tamamen tahrip olmuş.
Sille’deki sel vukuunda Karaman’da bulunan Konya Valisi Kemal Hadimli, Pazar akşamı Konya’ya döner dönmez ilgili bürokratlarıyla derhal Sille’ye geçerek durumu tetkikle alınması gerekli tedbirlere dair direktiflerini vermiş.
Sille’nin yanı sıra Keçimuhsine, Değirmen ve Tatköy köylerinde de etkili olan selin ev, işyeri, tarla ve bahçelerde verdiği zararın maddi boyutu Vali tarafından 150 bin lira olarak açıklanmış. Sille ve civarının bu zararına karşılık Bayındırlık Bakanlığından acil yardım olarak 5 bin lira gönderilmiş.
