İstanbul'da uzun süredir beklenen ve sık sık uzmanlar tarafından uyarısı yapılan olası büyük depreme dair endişeler, 23 Nisan’da yaşanan 6.2 büyüklüğündeki sarsıntı ile yeniden gündemin en üst sıralarına yerleşti. Megakentte hissedilen deprem, fiziki etkilerinin ötesinde, özellikle ruhsal etkileriyle dikkat çekti. Kimi vatandaşlar soğukkanlı kalmayı başarırken, birçok kişi yoğun bir panik ve korku yaşadı. Bu korkuların ardında ise yaygınlaşan bir psikolojik durum bulunuyor: Sismofobi, yani deprem fobisi.
DEPREMİN YARATTIĞI GÖRÜNMEYEN YIKIM: SİSMOFOBİ
Sismofobi, deprem korkusu ya da depremle ilgili aşırı kaygı hali olarak tanımlanıyor. Depremin olma ihtimali ya da geçmişte yaşanmış bir deprem deneyimi, bu fobinin tetikleyicisi olabiliyor. Özellikle büyük ve yıkıcı bir depremi yaşamış bireylerde, bu travmatik deneyim zihinsel izler bırakabiliyor ve günlük hayatı etkileyen bir korkuya dönüşebiliyor.
Bu psikolojik durumun belirtileri sadece zihinsel değil, aynı zamanda fizyolojik olarak da kendini gösterebiliyor.
SİSMOFOBİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Sürekli bir sarsıntı olacakmış gibi hissetmek: Kişi, herhangi bir titreşimi ya da sarsıntıyı anında “deprem oluyor” düşüncesiyle ilişkilendirebilir.
Fiziksel belirtiler: Çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, terleme ve mide bulantısı gibi belirtiler sıkça görülür.
Güvenli alan arayışı: Kişi, hem evde hem dışarıda kendini güvende hissedeceği alanlar belirlemeye çalışabilir.
Deprem haberlerinden kaçınma: Sürekli tetikte olma hali, depremle ilgili haberlerden ve konuşmalardan uzak durma davranışı geliştirebilir.
Sosyal yaşamdan uzaklaşma: Korkunun yoğunlaştığı dönemlerde birey, yalnız kalmayı tercih edebilir ya da evden çıkmaktan kaçınabilir.
Uyku problemleri: Uykusuzluk, kabuslar ve depremle ilgili yoğun içerikli rüyalar görülebilir.
SİSMOFOBİ İLE NASIL BAŞA ÇIKILIR?
Deprem korkusuyla baş etmek için hem zihinsel hem de fiziksel olarak rahatlatıcı yöntemlere başvurulabilir. İşte uzmanların önerdiği bazı yöntemler:
Derin nefes alma ve anı yaşama: Bilinçli nefes egzersizleriyle zihni ve bedeni sakinleştirmek mümkün olabilir.
Meditasyon ve yoga: Düşünceleri yavaşlatan ve vücuda denge kazandıran bu uygulamalar, kaygı seviyelerini düşürür.
Kademeli maruziyet: Deprem seslerini dinlemek, deprem tatbikatları hakkında bilgi edinmek gibi kontrollü yollarla korkunun üzerine gidilebilir.
Bilgiyle güçlenmek: Güvenilir kaynaklardan depremle ilgili bilgi edinmek, bilinçsiz korkunun yerini kontrollü hazırlığa bırakabilir.
Profesyonel destek: Korkular günlük yaşamı engelleyecek boyuta ulaştıysa, bir psikolog ya da psikiyatristten destek alınması önerilir. Bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerle sismofobi büyük oranda kontrol altına alınabilir.
DEPREMİN SADECE BİNA DEĞİL, ZİHİN DE YIKTIĞINI UNUTMAYIN
Uzmanlar, depremlerin sadece fiziki değil, ruhsal yıkımlar da oluşturduğunu ve özellikle afet sonrası süreçte ruh sağlığı desteğinin kritik bir ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Sismofobi, her bireyin yaşayabileceği bir korkudur ve bu korkuyla başa çıkmak için yalnız olmadığınızı bilmek, atılacak ilk adımdır.
Unutmayın, bilgi ve bilinç, korkunun panik değil, hazırlıkla karşılanmasını sağlar.
