Genellikle uyku esnasında görülen uyku apnesinin trafikte ya da çalışma esnasında da ölümcül sonuçları olabileceği bildirildi.
Uyku apnesi, uyurken üst solunum yolunun tıkanması nedeniyle solunumun tekrar tekrar kesilmesi sonucu ortaya çıkan ciddi bir uyku bozukluğudur. Her yaştaki kişilerde görülebilen, özellikle 40-70 yaş aralığındaki insanlarda sıkça rastlanan uyku apnesi hayat kalitesini de düşürüyor.
Bilimsel araştırmalar, bu rahatsızlığın beyin ve kalp sağlığını tehdit ettiğini, felç, hatta erken ölüm riskini artırdığını gösterirken uzmanlar, erken teşhis ve tedavi için acil farkındalık çağrısında bulundu.
ABD, İngiltere ve Avustralya’dan uzmanlar, uyku apnesinin ciddiyetine dikkat çekerek erken teşhis ve tedavi için harekete geçilmesini önerdi.
İşte bu gizli tehlikenin detayları ve uzmanların uyarıları...
GECE SESSİZ, GÜNDÜZ TEHLİKELİ
Uyku apnesi, obstrüktif uyku apnesi (OSA) ve merkezi uyku apnesi olarak iki ana türde görüldü.
Obstrüktif uyku apnesi, boğaz kaslarının gevşemesiyle hava yolunun tıkanması sonucu ortaya çıktı.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, dünya genelinde yaklaşık 1 milyar kişi uyku apnesinden etkileniyor, ancak yüzde 80’i teşhis edilmeden yaşadı.
The Lancet Respiratory Medicine’de yayımlanan bir çalışma, uyku apnesi olan bireylerde gündüz yorgunluğu ve dikkat eksikliğinin yüzde 50 oranında arttığını, bu durumun trafik kazası riskini 2,5 kat yükselttiğini gösterdi.
ABD’deki Johns Hopkins Üniversitesi’ from uyku bozuklukları uzmanı Dr. Vsevolod Polotsky, uyku apnesinin etkilerini şöyle açıkladı:
“Nefes durmaları, kan oksijen seviyelerini düşürür ve kalbi zorlar. Bu, hipertansiyon, kalp krizi ve felç riskini artırır. Ayrıca, gündüz uykululuk hali, kişinin direksiyon başında veya iş yerinde hata yapma olasılığını yükseltir.”
Sleep dergisinde yayımlanan bir araştırma, uyku apnesi olan sürücülerin trafik kazası yapma olasılığının sağlıklı bireylere kıyasla yüzde 30 daha yüksek olduğunu ortaya koydu.
YAŞAM ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ GÜNDÜZ ALARM VERİCİ
Uyku apnesinin gündüz yaşam üzerindeki etkileri alarm verici. Gece boyunca tekrarlayan nefes durmaları, kişinin derin uykuya dalamamasına ve dinlenmeden uyanmasına neden oldu. Bu durum, konsantrasyon eksikliği, hafıza sorunları ve aşırı yorgunlukla sonuçlandı.
İngiltere’deki Oxford Üniversitesi’nden nörolog Prof. Dr. Russell Foster, “Uyku apnesi, beynin prefrontal korteksini etkileyerek karar verme ve tepki süresini yavaşlatır. Bu, özellikle sürücüler ve tehlikeli işlerde çalışanlar için büyük bir risk” dedi.
Journal of Occupational and Environmental Medicine’de yayımlanan bir çalışma, uyku apnesi olan işçilerin iş kazalarına karışma oranının yüzde 25 daha yüksek olduğunu gösterdi.
Avustralya’daki Melbourne Üniversitesi’nden uyku araştırmacısı Prof. Dr. Rosemary Horne, “Uyku apnesi, sadece bireyi değil, çevresini de tehlikeye atıyor. Örneğin, bir vinç operatörünün veya kamyon şoförünün uykululuk hali, toplu kazalara yol açabilir” dedi.
ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi, uyku apnesinin tedavi edilmemesi durumunda yıllık 100.000’den fazla trafik kazasına katkıda bulunduğunu tahmin etti.
KALP ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİ YÜZDE 40 ARTIRIYOR
Uyku apnesinin uzun vadeli etkileri, sadece kazalarla sınırlı değil. Tedavi edilmeyen uyku apnesi, kardiyovasküler hastalık riskini yüzde 40, diyabet riskini yüzde 30 ve depresyon riskini yüzde 25 artırdı.
American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine’de yayımlanan bir çalışma, uyku apnesi olan bireylerde kalp yetmezliği riskinin 5 yıl içinde yüzde 20’ye kadar yükseldiğini gösterdi.
Harvard Tıp Fakültesi’nden kardiyolog Dr. Susan Redline, “Uyku apnesi, kan basıncını yükselterek damarlara zarar verir. Bu, kalp krizi ve felç gibi ölümcül olayların kapısını aralar” dedi.
Mental sağlık üzerindeki etkiler de dikkat çekti. İngiltere’deki King’s College London’dan psikolog Prof. Dr. Alice Gregory, “Uyku apnesi, kronik yorgunluk ve oksijen eksikliği nedeniyle anksiyete ve depresyonu tetikleyebilir. Hastalar, genellikle nedenini bilmeden ruh hali dalgalanmaları yaşıyor” dedi.
UZMANLARDAN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Uzmanlar, uyku apnesinin erken teşhis ve tedavisiyle hem bireysel hem de toplumsal risklerin azaltılabileceğini vurguladı.
Teşhis için en yaygın yöntem, uyku laboratuvarlarında yapılan polisomnografi testi.
Tedavi seçenekleri arasında CPAP (sürekli pozitif hava yolu basıncı) cihazları, ağız içi apareyler ve ciddi vakalarda cerrahi müdahaleler yer aldı.
Chest dergisinde yayımlanan bir çalışma, CPAP tedavisi alan hastaların gündüz uykululuk oranında yüzde 60 azalma ve trafik kazası riskinde yüzde 50 düşüş gözlendiğini gösterdi.
Mayo Clinic’ten uyku uzmanı Dr. Eric Olson, “Horlama, gece terlemesi, sabah baş ağrıları veya gündüz aşırı yorgunluk gibi belirtiler uyku apnesini işaret edebilir. Bu belirtileri fark edenler, bir uyku uzmanına başvurmalı” dedi. Ayrıca, kilo verme, sigarayı bırakma ve düzenli egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri, uyku apnesinin şiddetini azaltmada etkili.
Prof. Dr. Rosemary Horne, “Obezite, uyku apnesinin en büyük tetikleyicilerinden. Kilo vermek, hava yolunu açarak nefes almayı kolaylaştırabilir” dedi.
GÜNDÜZ DE HAYATI TEHDİT EDİYOR
Uyku apnesi, gece sessizce başlayan ancak gündüz hayatı tehdit eden bir sağlık sorunu.
Bilimsel araştırmalar, bu rahatsızlığın trafik kazalarından kalp hastalıklarına kadar geniş bir risk yelpazesi yarattığını gösterdi.
Erken teşhis ve tedavi hem bireylerin sağlığını koruyor hem de toplumsal güvenliği artırıyor.
