Bağımsız düşünce kuruluşu Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün yayımladığı “Türkiye’nin İcra ve İflas Raporu”, ülkedeki ekonomik krizin derinleşen etkilerini gözler önüne serdi. Rapora göre Türkiye’de faaliyet gösteren her beş şirketten biri fiilen iflas etmiş durumda, icra dosyaları rekor seviyeye ulaştı, KOBİ kredileri ise yüksek enflasyon karşısında eridi.
Raporun yazarı, Enstitü’nün Hukuk ve Adalet Politikaları Direktörü Dr. Yavuz Selim Günay, çok sayıda şirketin iflas açıklamasa da, fiilen ayakta kalamadığını ve “zombi şirket” statüsüne geçtiğini belirtti. Bu şirketler, üretim ve satıştan elde ettikleri gelirle yaşamlarını sürdüremezken; yalnızca kamu destekleri, düşük faizli krediler ya da borçlanma yoluyla faaliyetlerini sürdürmeye çalışıyor.
Raporda, Türkiye’deki zombi şirket oranının yüzde 20’ye yaklaştığına dikkat çekildi. Ayrıca, IMF’nin 2023 tarihli küresel değerlendirmesine göre, halka açık olmayan firmalar arasında zombi şirket oranında Türkiye yüzde 13 ile dünya lideri konumunda bulunuyor.
KOBİ KREDİLERİ ERİDİ, İCRA DOSYALARI ZİRVEDE
Raporun dikkat çeken bir diğer bulgusu da KOBİ’lerin kredi kullanımındaki reel daralma oldu. Ocak 2023 ile Mayıs 2025 arasında KOBİ kredileri yüzde 120 artarken, aynı dönemdeki kümülatif enflasyon yüzde 240’ı buldu. Bu, fiyatların yaklaşık 3,4 kat arttığı bir ortamda, kredi artış hızının yalnızca 2,2 katla sınırlı kaldığını ve reel borçlanma kapasitesinin ciddi şekilde azaldığını ortaya koydu.
İcra ve iflas dosyalarındaki artış da ekonomik sıkıntıların bir başka göstergesi. Rapora göre, icra ve iflas dairelerinde işlem gören dosya sayısı 2015’te 26,2 milyon iken, 2023’te 38,3 milyona çıkarak rekor kırdı. 2024’te sayı 32,7 milyona gerilese de dosya başına ortalama işlem süresi 918 güne yükseldi. Bu durum, sistemin işlem kapasitesinde ciddi bir yavaşlama yaşandığını gösteriyor.
EKONOMİK SUÇLARDA ENDİŞE VEREN ARTIŞ
Raporda ekonomik krizin toplum üzerindeki yansımaları da dikkat çekti. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de her 14 kişiden biri ekonomik suçlarla ilişkilendirildi. Adalet Bakanlığı verilerine göre, mal varlığına karşı işlenen suçlara ilişkin yürütülen ceza soruşturmalarında da belirgin bir artış var. 2022’de yaklaşık 5,8 milyon şüpheli sayısı, 2024’te 6 milyonun üzerine çıktı. Aynı dönemde suç sayısı da 8 milyondan 9 milyona dayandı.
Toplum Çalışmaları Enstitüsü, zombi şirketlerin ekonomideki ağırlığının giderek artmasının, Türkiye’nin finansal istikrarı açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Raporda, enflasyon, faiz oranları ve krediye erişimdeki sorunların, önümüzdeki dönemde bu tabloyu daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunuldu.
