Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın hayata geçirdiği yapay zekâ destekli Mekânsal Veri Analiz Sistemi (MEVA), tapu işlemlerinde denetim sürecini tamamen değiştirdi.
Yeni sistem sayesinde satış bedelini düşük göstererek vergi ve harç ödemekten kaçınmaya yönelik işlemler anlık olarak tespit ediliyor.
Yılın ilk yarısında gayrimenkul satışlarında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10,3'lük düşüş yaşanmasına rağmen tapu harcı gelirlerinin yaklaşık yüzde 75 artarak 109 milyar liraya ulaşması dikkat çekti.
MEVA SİSTEMİ DEVREDE
2025 yılı Mayıs ayından bu yana Türkiye'nin 81 ilinde aktif olarak kullanılan MEVA sistemi, tapuda beyan edilen satış bedellerini emsal satışlar, piyasa verileri ve banka transferleriyle karşılaştırıyor.
Sistem, piyasa değerinin altında gösterilen satışları otomatik olarak riskli işlem olarak işaretliyor. Böylece düşük bedelli satış beyanları çok daha hızlı tespit edilerek denetim süreci başlatılıyor.
BANKA HAREKETLERİ DE İNCELENİYOR
Denetimler yalnızca tapu kayıtlarıyla sınırlı kalmıyor.
Gelir İdaresi Başkanlığı ile Tapu ve Kadastro verileri ortak analiz edilirken, banka hesap hareketleri de çapraz kontrol ediliyor.
Satış bedeli ile banka transferleri arasında uyumsuzluk tespit edilmesi halinde işlem detaylı incelemeye alınıyor.
Şüpheli görülen işlemlerde alıcı ve satıcı "izaha davet" edilirken, gerekli görülmesi durumunda geriye dönük vergi incelemesi de başlatılabiliyor.
TAPU HARCI GELİRLERİNDE REKOR ARTIŞ
Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, 2025 yılının ilk altı ayında 62,3 milyar lira olan tapu harcı gelirlerinin bu yılın aynı döneminde yaklaşık 109 milyar liraya yükseldiğini açıkladı.
Özelmacıklı, satış adetlerinde düşüş yaşanmasına rağmen işlem başına beyan edilen taşınmaz değerlerinin önemli ölçüde arttığını belirtti.
Ayrıca emlak vergisi değerlerindeki yükselişin de tapu harcı gelirlerindeki artışta etkili olduğunu ifade etti.
DÜŞÜK BEYAN DÖNEMİ ZORLAŞIYOR
Uzmanlara göre yapay zekâ destekli yeni denetim sistemiyle birlikte tapuda gerçek satış bedelinin altında beyan verilmesi çok daha zor hale gelecek.
Yeni uygulamanın hem vergi kayıplarının önlenmesi hem de kayıt dışılığın azaltılması açısından önemli bir adım olduğu değerlendiriliyor.
