Sağlık Bakanlığı’nın son verilerine göre, kalp ve damar hastalıkları dünya genelinde her yıl yaklaşık 18 milyon ölümle en önde gelen ölüm ve engellilik nedeni olmaya devam ediyor. Türkiye’de de benzer şekilde kalp hastalıkları önemli bir sağlık sorunu oluşturuyor. Bakanlık tarafından yürütülen “Türkiye Kalp ve Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı” çerçevesinde, 1 Kasım 2024 ile 14 Nisan 2025 tarihleri arasında aile hekimliklerinde toplam 2 milyon 483 bin 467 kardiyovasküler risk değerlendirmesi gerçekleştirildi. Bu taramalar sonucunda 317 bin 776 kişide kalp ve damar hastalığı riski tespit edildi. Bu rakam, kalp hastalıkları ile ilgili farkındalığın arttırılması gerektiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Kalp ve Damar Hastalıklarının Risk Faktörleri
Kalp ve damar hastalıklarının gelişmesinde başlıca risk faktörleri arasında sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel aktivite, tütün kullanımı ve alkol tüketimi yer alıyor. Bu alışkanlıklar, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, yüksek kolesterol ve obezite gibi sağlık sorunlarına yol açarak hastalığa yakalanma riskini artırıyor. Ayrıca, birden fazla risk faktörünün bir arada bulunması, bireyin riskini katlanarak yükseltiyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), yaşam tarzı değişiklikleri ve risk faktörlerinin kontrol altına alınması ile kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerin %75’inden fazlasının önlenebileceğini belirtiyor.
Türkiye’nin Önleme ve Kontrol Stratejisi
Sağlık Bakanlığı, kalp ve damar hastalıklarıyla mücadelede kapsamlı bir strateji izliyor. "Türkiye Kalp ve Damar Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı" ile risk faktörlerinin azaltılması, erken teşhis, etkili tedavi ve düzenli takip süreçleri entegre bir şekilde yönetiliyor. Bu program, aile hekimliklerinden başlayarak tüm sağlık hizmetlerinde uygulanıyor. Program kapsamında, 40 yaş ve üzerindeki bireylerin kardiyovasküler risk değerlendirmeleri aile hekimleri tarafından yapılıyor. Kişinin yaşı, cinsiyeti, sigara kullanımı, kan basıncı ve kolesterol seviyeleri gibi veriler analiz edilerek, 10 yıl içinde ölümcül bir kalp ve damar hastalığı geçirme olasılığı hesaplanıyor. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda kişiye özel danışmanlık ve tedavi planı sunuluyor.
6 Ayda 2.5 Milyon Taramada 317 Bin Riskli Vaka
Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, 1 Kasım 2024’ten itibaren aile hekimliklerinde yoğun bir tarama süreci başlatıldı. 14 Nisan 2025’e kadar yapılan 2 milyon 483 bin 467 değerlendirmede, 317 bin 776 kişide kalp ve damar hastalığı riski tespit edildi. Bu kişilere, Sağlıklı Hayat Merkezleri’nde sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, sigara bırakma ve stres yönetimi gibi konularda ücretsiz danışmanlık hizmetleri sunulmaya başlandı. Ayrıca, bu kişilerin takibi ve tedavi süreçleri de düzenli olarak izleniyor.
Bakanlıktan Kalp Sağlığı İçin Öneriler
Sağlık Bakanlığı yetkilileri, kalp ve damar hastalıklarından korunmak için vatandaşlara şu önerilerde bulunuyor:
İşlenmiş gıdalardan kaçınılmalı ve tuz tüketimi sınırlandırılmalıdır.
Sigara ve alkol kullanımı bırakılmalıdır.
Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapılmalıdır.
Uyku düzeni korunmalı ve stres yönetimi için adımlar atılmalıdır.
Sağlık Bakanlığı, bu önerilerle vatandaşların kalp sağlığını koruyarak, kalp ve damar hastalıklarının yayılmasını engellemeyi hedefliyor. Bu tarz taramalar ve eğitimler, toplum sağlığını iyileştirmek ve bu tür hastalıkların erken teşhisi için oldukça önemli bir adım oluşturuyor. Kalp sağlığını korumak, yalnızca bireylerin sağlığını değil, genel sağlık sistemini de daha verimli hale getirmeyi sağlıyor.
