Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmesiyle birlikte dijital bağımlılık, özellikle çocuklar ve gençler arasında giderek büyüyen bir sorun olarak öne çıkıyor.
KTO Karatay Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Yusuf Gürel, sosyal medya, akıllı telefon ve çevrimiçi oyunların kontrolsüz kullanımının gençlerin zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.
ODAKLANMA VE AKADEMİK BAŞARIYI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Dijital bağımlılığın dikkat eksikliği, kaygı bozuklukları ve uyku problemleri gibi birçok soruna yol açabileceğini belirten Gürel, dijital teknolojilerin bilinçsiz kullanımının genç nesiller için ciddi bir risk oluşturduğunu söyledi.
Gürel, “Araştırmalara göre sosyal medya platformlarında yer alan sürekli bildirimler, sonsuz kaydırma özelliği ve hızlı içerik tüketimi, özellikle ergenlik dönemindeki bireylerin dikkat sürelerini olumsuz etkiliyor.
Sürekli değişen dijital uyaranlara maruz kalan gençlerin, akademik performanslarında düşüş yaşanırken, derin düşünme ve problem çözme becerilerinde de zayıflama görülebiliyor.
Aşırı ekran kullanımı bilişsel yorgunluğu artırıyor ve gençlerin uzun süreli odaklanma gerektiren görevlerde zorlanmalarına neden oluyor” dedi.
SOSYAL İZOLASYON VE YALNIZLIK HİSSİ ARTIYOR
Dijital bağımlılığın yalnızca dikkat sorunlarıyla sınırlı kalmadığını ifade eden Gürel, sosyal medya kullanımının yoğun olduğu bireylerde yalnızlık hissi, düşük benlik saygısı ve kaygı düzeylerinde artış gözlemlendiğini belirtti.
Gürel; “Dijital bağımlılığın ruh sağlığı üzerindeki etkileri dikkat sorunlarıyla sınırlı kalmıyor. Özellikle sosyal medya kullanımının yoğun olduğu bireylerde yalnızlık hissi, düşük benlik saygısı ve kaygı düzeylerinde artış gözlemleniyor.
Sosyal medya platformlarında idealize edilmiş yaşamların sürekli takip edilmesi, gençlerde yetersizlik duygusunu güçlendirirken kronik kaygı ve depresif belirtilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor.
Araştırmalar, video oyunları ve dijital platformların aşırı kullanımının, kaygı bozukluklarıyla birbirini besleyen bir ilişki içerisinde olduğunu ortaya koyuyor” ifadelerini kullandı.
YÜZ YÜZE İLİŞKİLER ZAYIFLIYOR
Dijital bağımlılık seviyesinin yükselmesiyle birlikte bireylerin aileleri ve sosyal çevreleriyle kurdukları ilişkilerin zayıfladığına dikkat çeken Gürel, şunları söyledi:
“Dijital bağımlılık düzeyi yükseldikçe bireylerin aileleri, arkadaşları ve sosyal çevreleriyle kurdukları yüz yüze ilişkiler zayıflıyor.
Sanal ortamdaki etkileşimlerin artmasına rağmen gerçek yaşamda sosyal bağların güç kaybetmesi, bireylerin yalnızlaşmasına ve sosyal izolasyonun derinleşmesine neden oluyor.
Aile içi iletişim eksikliği ve yetersiz sosyal destek mekanizmaları da gençleri dijital ortamlara yönlendiren önemli faktörler arasında yer alıyor.”
UYKU DÜZENİ VE FİZİKSEL SAĞLIK DA ETKİLENİYOR
Dijital bağımlılığın fiziksel sağlık üzerinde de önemli sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Gürel, ekranlardan yayılan mavi ışığın uyku düzenini bozduğunu ifade etti.
Gürel; “Dijital bağımlılık psikolojik ve sosyal alanlardan ziyade, fiziksel sağlık üzerinde de önemli sonuçlar doğuruyor. Özellikle gece saatlerinde ekran kullanımının artması, melatonin hormonunun salgılanmasını olumsuz etkileyerek uyku kalitesini düşürüyor.
Kronik uyku problemleri yaşayan bireylerde kaygı ve depresyon riski artarken, uzun süre hareketsiz kalmak duruş bozuklukları, göz yorgunluğu ve fiziksel performans kaybı gibi sorunlara da yol açıyor” şeklinde konuştu.
DİJİTAL BAĞIMLILIKLA MÜCADELE İÇİN STRATEJİK ADIMLAR
Dijital bağımlılıkla mücadelede aileler, eğitimciler, sağlık profesyonelleri ve politika yapıcıların birlikte hareket etmesi gerektiğini belirten Gürel, çözüm önerilerini de sıraladı.
“Dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması, çocuk ve gençlere yönelik ekran süresi yönetimi becerilerinin geliştirilmesi, ailelerin bilinçlendirilmesi, yüz yüze sosyal etkileşimi artıracak faaliyetlerin teşvik edilmesi, spor, sanat ve kültürel etkinliklere erişimin artırılması gibi uygulamalar gençlerin dijital bağımlılık riskini azaltabilir” diyen Gürel, dijital teknolojilerin bilinçli ve dengeli kullanımının gençlerin ruh sağlığını korumada kritik önem taşıdığını vurguladı.
