Türkiye'de uzun süredir tartışılan çıraklık ve staj mağduriyeti konusunda Yargıtay'ın verdiği karar gündem oldu.
Emeklilik hesabında çıraklık dönemlerinin uzun vadeli sigorta kollarına dahil edilmesini isteyen milyonlarca kişinin yakından takip ettiği konuda Yargıtay 10. Hukuk Dairesi önemli bir hükme imza attı.
Karar, 1987-1989 yılları arasında Makine Kimya Endüstrisinde (MKE) çırak olarak çalışan bir kişinin açtığı dava üzerine verildi.
MAHKEME TALEBİ KABUL ETMİŞTİ
Davacı, 16 yaşında çırak olarak çalıştığı dönemde üretim faaliyetlerine aktif olarak katıldığını belirterek bu sürelerin emekliliğinde dikkate alınan uzun vadeli sigorta kollarına tabi prim günlerine eklenmesini talep etti.
İş mahkemesi, davacının söz konusu dönemde üretime yönelik çalıştığı ve gün içerisindeki faaliyetlerinin ağırlıklı olarak meslek öğrenme kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle talebi kabul etti. Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı yerinde buldu.
Ancak dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'a taşındı.
SOSYAL GÜVENLİK HAKKI VURGUSU
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 4 Şubat 2026 tarihli kararında sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğuna dikkat çekildi.
Kararda, sigortalılık sürelerinin tespitine ilişkin davalarda özel bir hassasiyet gösterilmesi gerektiği belirtilirken, hak kayıplarının önlenmesi ve gerçeğe aykırı sigortalılık sürelerinin oluşmaması için mahkemelerin gerektiğinde re'sen araştırma yapabileceği ifade edildi.
ÇIRAKLIKTA ASIL AMAÇ EĞİTİM
Kararda, 506 sayılı eski Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine de yer verildi. Kanuna göre çıraklık dönemlerinde analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanamayacağı hatırlatıldı.
Yargıtay, çıraklık sözleşmelerinin temel amacının üretim değil, meslek ve sanat öğretimi olduğunu vurguladı.
Kararda şu değerlendirmeye yer verildi:
"Çıraklık sözleşmesinde esas amacın çalışma olgusu değil, bir meslek ve sanat öğretilmesi olduğu" belirtildi.
ÜRETİM ÖN PLANDA İSE DURUM DEĞİŞEBİLİR
Yargıtay, her olayın kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiğinin de altını çizdi.
Kararda, çırak işyerinde fiilen üretime katılıyor ve eğitim ikinci planda kalıyorsa bunun klasik anlamda çıraklık ilişkisi olarak değerlendirilemeyeceği ifade edildi.
Ancak bu durumun kabul edilebilmesi için tüm delillerin ayrıntılı şekilde incelenmesi ve somut olarak ortaya konulması gerektiği vurgulandı.
"ÇIRAKLIK SİGORTASI HİÇBİR ŞEKİLDE SAYILMAZ" DENİLMEDİ
Kararda dikkat çeken noktalardan biri de çıraklık sigortasının emeklilikte kesin olarak dikkate alınamayacağı yönünde mutlak bir hüküm verilmemesi oldu.
Yargıtay, üretimin eğitimden daha baskın olduğu durumlarda farklı değerlendirme yapılabileceğini belirtirken, bunun güçlü delillerle ispatlanmasının şart olduğuna işaret etti.
Bu nedenle karar, çıraklık mağdurları açısından tamamen kapıları kapatan bir karar olarak değil, ispat yükünü ağırlaştıran ve kapsamlı araştırma gerektiren bir içtihat olarak değerlendiriliyor.
MİLYONLARCA KİŞİ SONUCU YAKINDAN TAKİP EDİYOR
Çıraklık ve staj başlangıçlarının emeklilikte sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi talebi uzun yıllardır kamuoyunda tartışılıyor.
Yargıtay'ın son kararı, bu konuda beklenti içinde olan milyonlarca kişinin dikkatini yeniden yargı süreçlerine çevirdi.
Önümüzdeki dönemde benzer davalarda verilecek kararların ve olası yasal düzenlemelerin sürecin yönünü belirlemesi bekleniyor.
