Bitlis için dikkat çeken 'kar ve su hasadı' uyarısı: Kar artık sadece bir yük değil!

Bitlis Eren Üniversitesi'nden uzmanlar, yoğun kar yağışının olduğu bölgelerde karın sadece bir tehdit olarak görülmemesi gerektiğini, doğru planlama ile önemli bir su kaynağına dönüştürülebileceğini belirtti.

Bitlis gibi kentlerde kış aylarında yağan karın çoğu zaman temizlenip bir kenara itildiği veya kontrolsüzce eriyip gittiği gözlemleniyor. Ancak, Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölüm Başkanı ve Anadolu Sualtı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) üyesi Dr. Öğretim Üyesi Arya Biçen, bu yaklaşımın karın yönetilememesinden kaynaklandığını vurguluyor. Bilimsel olarak karın, yağmur kadar önemli bir su girdisi olduğunu belirten Biçen, "su hasadı" kavramını ön plana çıkarıyor. Bu yaklaşım, suyun kaybolması yerine planlı bir şekilde toplanması, yönetilmesi ve yeniden kullanılması anlamına geliyor. Tarihi sarnıçlar ve toplama havuzları gibi örneklerle de bilinen bu yöntem, az gelişmiş ülkelerde su kıtlığına çare olurken, gelişmiş ülkelerde ise içilemez su kullanımını destekleyen bir sistem olarak kullanılıyor.

İklim değişikliğiyle birlikte kuraklık ve düzensiz yağışların arttığı günümüzde, su hasadı stratejik bir planlama aracı haline geldi. Avrupa, ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya gibi ülkelerde yeni yapılarda su hasadı sistemleri zorunlu tutuluyor veya teşvik ediliyor. Türkiye'de de 2024 yılında yürürlüğe giren Su Verimliliği Yönetmeliği ile su hasadının planlama süreçlerine entegre edilmesi hedefleniyor. Dr. Biçen, "Su hasadı artık gönüllü bir tercih değil, planlamanın bir parçasıdır" diyerek bu konunun önemini vurguluyor.

Soğuk iklimlerde su hasadı, kar üzerinden yürütülüyor. Karın doğru yönetilmesi, kentsel sistemler için önemli bir su girdisi sağlayabiliyor. ABD ve Kuzey Avrupa'daki kentlerde çatı temelli su hasadı sistemleri, hem su talebini hem de yüzey akışını azaltıyor. Japonya ve Norveç'te yol kenarlarındaki kar, özel toplama ve eritme alanlarında kontrol altına alınırken, Güney Kore'de ise eriyen suyun yönlendirildiği altyapı sistemleri kullanılıyor. Bitlis özelinde ise kent merkezinde çatı temelli sistemler, yol ve meydanlarda ise karın eritilmesi yerine pilot toplama ve arıtma alanları öneriliyor. Kırsal ve yüksek kesimlerde ise karın erken erimesini engelleyen depolama yöntemleri daha uygun görülüyor. Dr. Biçen, "Bitlis gibi karla yaşayan kentler için mesele, karın ne kadar yağdığı değil; yağan karla ne yaptığımızdır" diyerek, karın bir risk olarak değil, su hasadının bir parçası olarak ele alınmasının iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı bir kent yaratacağını belirtiyor.