Çayönü Kazılarında 5 Bin Yıllık Deprem İzleri Aydınlandı

Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde yer alan ve 12 bin yıllık geçmişiyle Neolitik Dönem'in en önemli merkezlerinden biri kabul edilen Çayönü Tepesi'nde, yaklaşık 5 bin yıl öncesine ait bir depremin izleri gün yüzüne çıkarıldı. Kazı çalışmalarında, İlk Tunç Çağı'na tarihlenen ve deprem sonucu yıkıldığı değerlendirilen bir yapının kerpiç duvar enkazına ulaşıldı.

İnsanlık tarihinde yerleşik yaşama geçişin önemli kilometre taşlarından biri olan Çayönü Tepesi, yaklaşık 12 bin yıl önce iskan edilmeye başlanmıştır. Anadolu ve Yakın Doğu coğrafyasındaki Neolitik Dönem kültür tarihini anlamak açısından büyük bir öneme sahip olan bölgedeki arkeolojik kazılar, 1964 yılından bu yana kesintisiz olarak sürdürülmektedir.

Bu yılki kazı faaliyetlerinde, yaklaşık MÖ 3000'li yıllara denk gelen İlk Tunç Çağı'nda kullanılan boş bir yapının kerpiç duvarlarının, bir depremin etkisiyle kuzey yönünde bloklar halinde devrildiği tespit edildi. Yaklaşık 5 metre uzunluğunda ve 1.25 metre yüksekliğindeki bu kerpiç blokların, yerleşimin terk edilmesinin ardından meydana gelen bir deprem sonucunda yıkıldığı ve zamanla doğal süreçlerle tahrip olduğu düşünülmektedir. Duvarlardaki kırmızı renkli kerpiçin, yöre toprağındaki hematit mineralinden kaynaklandığı ve herhangi bir yanma izi taşımadığı bilgisi, yapının depremle yıkıldığına dair önemli bir kanıt olarak değerlendirilmektedir. Kazı Başkanı Doç. Dr. Savaş Sarıaltun, bölgede belirgin bir fay hattı bulunmamasına rağmen, güncel sismik aktivite göz önüne alındığında, kuzeydeki bir depremin dolaylı etkisinin bu yıkıma yol açmış olabileceğini ifade etti. Benzer deprem izlerinin Salat Tepe gibi diğer yerleşimlerde de görüldüğünü belirten Sarıaltun, bu bulgunun Diyarbakır'daki 5 bin yıllık deprem tarihine ışık tuttuğunu vurguladı.