Dijital çağda sinemanın dönüşümü: Kaybolmak yerine evrimleşiyor

Dijitalleşmenin ve değişen izleme alışkanlıklarının hakim olduğu günümüzde, sinema sektörünün geleceği sıkça tartışılırken, akademisyenler bu dönüşümün sinemanın sonu değil, bir evrim süreci olduğunu savunuyor. Yapılan araştırmalar ve istatistikler de bu görüşü destekler nitelikte.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, sinemanın değişen koşullara nasıl adapte olduğunu gözler önüne seriyor. Bir zamanlar onlarca sinema salonuna ev sahipliği yapan Sivas'ta, günümüzde 14 sinema salonu faaliyet gösteriyor ve toplam 1.555 koltuk kapasitesine sahip. 2025 yılı itibarıyla bu salonlarda gösterilen 182 filmden (84'ü yerli, 98'i yabancı) 151.962 bilet satılmış. İlginç bir şekilde, biletlerin büyük çoğunluğu (89.260'ı) yerli yapımlara ayrılmış, bu da yerel izleyicinin kendi kültürüne olan bağlılığını gösteriyor.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İletişim Fakültesi'nden Doç. Dr. Onur Taydaş, sinemanın tarihsel sürecini değerlendirerek, ilk yıllarında 'büyülü fener' olarak anılan sinemanın, zamanla televizyonun ve ardından dijital platformların rekabetiyle karşılaştığını belirtiyor. Taydaş, televizyonun sinemaya ilk büyük rakip olduğunu, 1950-1970 arasındaki Yeşilçam döneminin ise Türk sinemasının altın çağı olduğunu vurguluyor. Ancak dijitalleşmenin, özellikle 2019 pandemisi sonrası sinema salonlarını seyircisiz bırakma tehlikesi yarattığını, evlerdeki konforlu izleme imkanlarının ve uygun fiyatlı dijital aboneliklerin bu tercihte etkili olduğunu ekliyor. Buna rağmen, 2025 verilerinin sinema salonlarına dönüşte yüzde 12'lik bir artışa işaret ettiğini belirtiyor.

Doç. Dr. Taydaş, geleceğin sinemasının izleyici beklentilerine göre şekilleneceğini öngörüyor. Film sürelerinin kısalacağına, 60-80 dakika aralığındaki yapımların daha revaçta olacağına dikkat çekiyor. Yapay zekanın film üretiminde kullanılmaya başlanmasıyla hem bağımsız yapımcılar hem de büyük şirketler için yeni fırsatlar ve rekabet alanları doğduğunu ifade ediyor. Taydaş'a göre, sinemanın sanatsal, endüstriyel ve toplumsal açıdan tamamen ortadan kalkması mümkün değil; ancak dağıtım modellerini ve üretim anlayışını güncelleyerek yeni izleme alışkanlıklarına uyum sağlaması kaçınılmaz.