Diyarbakır'da 6 milyon yıllık buzul çağı mirası: Mantar kaya hayran bırakıyor

Diyarbakır'ın Kocaköy ilçesi, adeta bir zaman kapsülü niteliğindeki doğal oluşumuyla dikkat çekiyor. İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre mesafede bulunan ve "mantar kaya" ya da "kalkan kaya" olarak bilinen devasa kaya parçası, ince bir sütun üzerinde dengede duruşuyla görenleri büyülüyor.

Antropolog Naci Akdemir'e göre, bu eşsiz yapının bulunduğu zemin, sediment tortulu kaya kütlelerinden oluşuyor. Bu arazinin, Afrika-Arabistan plakasının Avrasya'yı kuzeye doğru itmesiyle şekillendiğini belirten Akdemir, bu jeolojik sürecin yaklaşık 250-300 milyon yıl önce başladığını ve hala devam ettiğini vurguluyor. Bilim insanlarının tahminlerine göre, bu ilerleme hızı, tırnakların büyüme hızına denk düşüyor, yani yılda yaklaşık 10-15 milimetre kadar kuzeye doğru hareket ediyor. Akdemir, "Şeytan masası" veya "mantar kayası" olarak adlandırılan bu oluşumun, coğrafyacıların tanımladığı tipik ve en güzel örneklerinden biri olduğunu dile getiriyor.

Akdemir, bu yapının oluşumunda su ve rüzgar aşındırmasının etkili olduğunu belirtirken, kendi kanaatine göre bu oluşumun büyük ölçüde buzul çağından kalma bir aşındırmanın eseri olduğunu düşünüyor. Bulunduğu zeminde belirgin bir su akış çizgisi veya dere olmaması, buzul aşındırması teorisini güçlendirdiğini ifade ediyor. "Bu oluşumu, buzul çağdan kalma bir yapı olarak görüyorum. Buzul aşındırması neticesinde meydana gelmiştir" diyen Akdemir, "Kalkan kaya" adının, savaş aleti olan kalkana benzemesinden kaynaklandığını ve bu kayanın Kocaköy'ün en önemli sembollerinden biri haline geldiğini ekliyor. Bu yapının yaklaşık 5-6 milyon yıl önce bu halini aldığını belirten Akdemir, o dönemde Afrika-Arabistan ile Avrasya arasında, Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu'nu birbirine bağlayan bir Tetis Denizi'nin var olduğunu ve Akdeniz'in de bunun bir kalıntısı olduğunu hatırlatıyor.