Diyarbakır'da teknoloji ve gelenek el ele: Yapay zeka ile 60 yıllık makineler yan yana

Diyarbakır Olgunlaşma Enstitüsü'nde, geleceğin teknolojisi ile geçmişin ustalık mirası aynı atölyede buluşuyor. Enstitü bünyesinde, yapay zeka destekli en son teknoloji nakış makineleri, adeta bir zaman yolculuğuyla 60 ila 65 yıllık manuel makinelerle birlikte kullanılıyor. Teknolojinin getirdiği hız ve kullanım kolaylığına rağmen, ustalar yılların verdiği tecrübe ve alışkanlıkla eski makinelerden vazgeçemiyor.

Yapay zeka destekli modern nakış makineleri, üretim süreçlerini hızlandırırken, ustaların geleneksel manuel makinelerle kurduğu bağ ise dikkat çekiyor. Bu durum, teknolojik dönüşümün yaşandığı bir ortamda bile el emeğinin ve ustalığın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Enstitüde görev yapan ustalar, yeni nesil makinelerin üretimde büyük kolaylıklar sağladığını kabul etmekle birlikte, manuel makinelerin verdiği o özgün hissi ve işçilik üzerindeki tam kontrolü tarif ediyorlar. Özellikle el emeğiyle yapılan geleneksel ürünlerde, eski makinelerin hala vazgeçilmez bir yere sahip olduğu vurgulanıyor.

1998 yılından beri enstitüde görev yapan Leyla Kıran, kullandığı nakış makinesinin 60 yılı aşkın bir geçmişe sahip olduğunu belirterek, "Tabii ki o makine daha rahat. Bir tuşa basıyorsun, çalışıyor. Ama biz burada emek veriyoruz. Ellerimiz, ayaklarımız, gözlerimiz, kendi yaptığımız iş. Buradaki makineye emek veriyoruz. Kendi zevkimize göre, kendi fikrimize göre işler çıkarıyoruz. Çok güzel ürünler çıkarıyoruz. O daha kolay ama benim tercihim bu makine. Buna alıştım, bunda yapıyorum. Yani ben bunu tercih ederim." ifadeleriyle, eski makinelere duyduğu bağlılığı dile getiriyor. 2016 yılından beri usta öğretici olarak çalışan Kadriye Kasımoğlu ise, yeni makinelerin alışma sürecinde olduğunu ancak manuel makinelerin çok daha fazla emek istediğini ve onlardan çıkan ürünlerin eşsiz olduğunu vurguluyor. Elektrik kesintisi gibi durumlarda manuel makinelerle çalışmaya devam edilebilmesi de bu makinelerin bir başka avantajı olarak öne çıkıyor. Kasımoğlu, "Bu makinede elektrik gittiği zaman bekliyoruz ama manuel makinede devam ediyoruz elektrik olmasa da. Çünkü arkadaşlar ayaklarıyla, elleriyle yapıyorlar. Güzel oluyor. Onlar gerçekten çok çok emek veriyorlar. El emeği, beden gücü çok farklı. Tamam bunlar da güzeldir, rahattır ama eskinin yerini tutamaz, asla tutamaz" diyerek ustalığın ve emeğin değerini anlatıyor.