Kars'ta Ani Ören Yeri'ndeki Ebul Menüçehr Camii: Anadolu'nun ilk Türk camisi

Kars'ın Ani Ören Yeri'nde bulunan Ebul Menüçehr Camii, Anadolu'daki ilk Türk camisi olarak öne çıkıyor. Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah'ın emriyle, 1064'teki Selçuklu fethinin ardından Şeddâdoğlu Ebu’l Menüçehr tarafından 1072-1092 yılları arasında yaptırıldığı bilinen cami, tarihi önemiyle dikkat çekiyor.

Derinlemesine planlı üç sahından oluşan yapı, mihrap önü kubbeli, iç avlulu bir plan tipine sahip. Her sahın, birbirinden farklı geometrik motiflerle süslenmiş tonozlarla örtülü. Yapılan restorasyonlarla ibadete açılan cami hakkında Ani Ören Yeri Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammed Arslan, 'Burası Türklerin Anadolu’da inşa ettiği ilk camisi olan Ani Ulu Cami, Sultan Melihşah’ın emriyle dönemin ünlü komutanlarından Ebul Menüçerh tarafından 1072-1092 yılları arasında inşa edilmiş bir cami. Camimiz Anadolu’daki Türk cami geleneğinin, Ulu Cami geleneğinin Anadolu’daki ilk temsilcisi, derinlemesini 3 sahanlı planı iç avlu geleneğini yansıtan düzenlemesi ve mihrap önü kubbesiyle bu geleneğin, en iyi temsilcilerin, ilk temsilcilerinden birisidir. Minare gövdesinde kufi harfle yazılmış 'Bismillah' lafzıyla da oldukça dikkat çekmekte' diye konuştu.

Caminin kuzeybatı köşesinde yer alan minaresi, sekizgen gövdeli ve tek şerefelidir. Kare bir kaide üzerine oturan minarenin şerefe altlığının mukarnaslı olduğu ve gövdesinde Kufi hatlı 'Bismillah' lafzı bulunuyor. 99 basamaklı taş minare, Anadolu Türk mimarisinin önemli örneklerinden biri olarak gösteriliyor ve Orta Asya’daki Karahanlı mimarisini hatırlatıyor. Ebul Menüçehr Camii, sadece mimari yapısıyla değil, aynı zamanda tarihi önemiyle de büyük önem taşıyor. Anadolu’daki Türk hakimiyetinin başlangıcını simgeleyen cami, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Ani Arkeolojik Alanı’nın bir parçası. Her gün binlerce yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret ediliyor ve Ani'deki en çok ziyaret edilen yerler arasında yer alıyor.