Kemençenin ruhunu yaşatan usta: El işçiliğiyle fabrikasyon üretime meydan okuyor

Düzce'de yaşayan 57 yaşındaki kemençe ustası İbrahim Güngen, çocuk yaşlarda başladığı kemençe çalma tutkusunu, zamanla el işçiliğiyle enstrüman üreterek mesleğe dönüştürdü. Karadeniz kültürünün vazgeçilmezlerinden olan kemençeyi fabrikasyon üretime karşı ayakta tutmaya çalışan Güngen, makineleşmenin enstrümanın ruhunu zedelediğini savunuyor.

Güngen, ilkokul yıllarında düğünlerde gördüğü bir kemençe ustasından etkilenerek bu serüvene atıldığını anlatıyor. Babasının desteğiyle ilk kemençesine sahip olduktan sonra, kendi çabasıyla, ustaları izleyerek ve dinleyerek çalmayı öğrendi. Zamanla bozulan kemençelerini tamir ettirmek için ustalara gidip gelirken, işin inceliklerini de öğrenmeye başladı. "Onları izledim ve ‘Ben de yapabilirim’ dedim. Kolay olmadı. Çok ağaç israf ettim, çok emek verdim ama yapa yapa öğrendim," diyerek ustalığa giden zorlu süreci paylaşıyor.

Günümüzde sadece kemençe yaparak geçimini sağlayan Güngen, el yapımı enstrümanların seri üretimden tamamen farklı olduğunu vurguluyor. Fabrikada bir kemençenin bir saatte yapılabildiğini, kendisinin ise el işçiliğiyle 3 ila 7 günde tamamladığını belirtiyor. "El emeğini kemençeye yansıtıyorum. Makine aynı işçiliği veremez. Profesyoneller için el yapımı kemençe vazgeçilmezdir," diyen usta, iyi bir kemençenin ardıç, dut veya yabani fındık ağacından yapıldığını ve en kritik noktanın ağacın yaklaşık bir yıl kurutulması olduğunu ekliyor. Ayrıca, kemençe yapacak ustanın müzikten anlaması gerektiğini, akort ayarı ve doğru ses tonunun enstrümanın kalitesini belirlediğini ifade ediyor.

Kemençenin Karadeniz denildiğinde akla gelen ilk unsur olduğunu belirten Güngen, sipariş üzerine ürettiği amatör kemençeleri 12-13 bin lira, profesyonel kemençeleri ise 17-18 bin lira bandında satışa sunduğunu sözlerine ekliyor. Usta, bu geleneksel enstrümanın değerini ve el emeğinin önemini vurgulayarak, kemençenin ruhunu yaşatmaya devam ediyor.