Torosların kalbinde kara elmas: Meşe kömürü üreticilerinin zorlu mücadelesi

Mersin'in Silifke ilçesinde, Toros Dağları'nın eteklerinde zorlu bir mesaiyle geçimini sağlayan aileler, meşe ağaçlarından elde ettikleri kömür üretimiyle ekmek parası kazanıyor. Ateşin başında nöbet tutan, tozun içinde çalışan bu aileler, nesillerdir süregelen bir geleneği yaşatarak yaşamlarını sürdürüyor.

Türkiye'nin orman varlığıyla öne çıkan kentlerinden Mersin'in yüzde 53'ünü oluşturan ormanlar, meşe kömürü gibi farklı üretimlere de kapı aralıyor. Toros Dağları'nın eteklerinde, özellikle 20-25 kişilik kalabalık aileler tarafından üretilen bu kömür, zahmetli bir süreç gerektiriyor. Silifke ilçesi Keşli Türkmenli Mahallesi'nin bin 500 rakımlı bölgelerinde Saraç ailesi, 'altın ve kara elmas' olarak adlandırdıkları meşe kömürünün üretimini 33 yıldır dededen toruna sürdürüyor.

1992 yılında meşe kömürü üretimine başladıklarını belirten baba Sait Saraç, bu işin hem zahmetli hem de tehlikeli olduğunu vurguluyor. Adana ve Mersin'in bazı bölgelerinde narenciye ağaçlarından yapılan kömürle meşe kömürünün kalitesinin farklı olduğunu belirten Saraç, "Pınar meşenin kömürü çok kalitelidir" diyor. Odunların kesilip depoya getirildikten sonra 15-22 gün süren yanma sürecinin ardından, kömürlerin 10 gün boyunca hava almadan soğutulduğunu anlatıyor. "24 saat nöbet tutuyoruz, arada 2 saat uyuyabilirsin ama hava rüzgarlı ise en fazla yarım saat veya bir saat zarar vermez. Ondan sonra zarar verir, odunlar kül olur kimseye fayda sağlamaz." diyen Saraç, bu zorlu süreçte sürekli dikkatli olmak zorunda olduklarını belirtiyor.

Yılda 80 ile 150 ton arasında üretim yaptıklarını belirten Sait Saraç, bu yılki hava sıcaklıkları nedeniyle üretimin 80 ton civarında kaldığını ifade ediyor. Meşe kömürünün toptan kilogram satış fiyatının 35 ile 42 TL arasında olduğunu söyleyen Saraç, piyasadaki fiyat farklarına dikkat çekiyor: "Yalnız bazı market ve bakkalların önünde çok yüksek fiyatlara satıyorlar. Ben burada ailece çalışmama rağmen yüzde 20 ile 30 arasında ancak bir kazancım oluyor ancak bizden 35 ile 40 arasında alınan kömürleri 80 ile 150 arasında satabiliyor. Arada çok fark var. Vicdanlarına bırakıyorum. Bence çok uçurum bir fark var. Bütün ürünlerde bunu görüyoruz." ifadelerini kullanıyor. Kömür ocaklarında gece gündüz nöbet tuttuklarını ve toz içinde çalıştıklarını belirten Sinan Esen ise kendi işleri olduğu için rahat çalıştıklarını dile getiriyor.