Diyarbakır’ın kalbinde, Dicle Nehri’nin bereketiyle yeşeren ve 8 bin yıllık tarım geçmişine sahip Hevsel Bahçeleri, baharın gelişiyle yeniden can buldu. UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan bu eşsiz tarım alanı, hem tarihsel önemiyle hem de doğanın sunduğu şifalı bitkilerle dikkatleri üzerine çekiyor.
İlkbaharın müjdelenmesiyle birlikte, yöre halkı ellerine sepetlerini alıp Hevsel Bahçeleri'ne akın etti. Baharın taptaze doğasıyla canlanan bu bölge, sağlığa faydalı ve yöresel yemeklerde önemli yer tutan birçok şifalı bitkinin yetiştiği bir alan olarak da büyük ilgi görüyor. Heliz otu, yabani sarımsak, ebegümeci, ısırgan otu, kenger gibi bitkiler, hem sağlık açısından sundukları faydalar hem de yöresel mutfağa kattıkları lezzetle, bölge halkı tarafından yoğun bir şekilde toplanıyor.
Bu doğal zenginliği daha yakından incelemek ve geleneksel tarifleri yaşatmak için Yenişehir Halk Eğitimi Merkezi’nden gelen usta öğreticiler ve kursiyerler de Hevsel Bahçeleri’ne giderek bu bitkilerin yerinde keşfedilmesini sağlıyor. Toplanan şifalı otlar, Diyarbakır mutfağının vazgeçilmez yemekleri arasında yer alan mastava, borani, mücver, gırık gibi geleneksel yemeklerde kullanılıyor.
Doğal Mirasın Altın Değeri
Yenişehir Halk Eğitimi Merkezi Yiyecek ve İçecek Hizmetleri Eğitmeni Derya Akdağ Aykaç, Hevsel Bahçeleri'nde yetişen bitkilerin, sadece mutfaklara lezzet katmakla kalmayıp, sağlık açısından büyük bir değer taşıdığını vurguladı. Aykaç, “Bazı otlar yararlı gibi görünse de yanlış toplandığında ya da işlenmediğinde zararlı olabilir. Zehirli türler ya da dikenli yapılar nedeniyle dikkatli olunmalı. Örneğin, yılan otu, ayrana basılmadan tüketilemez. Her bitkinin kendine özgü bir toplanma ve hazırlanma yöntemi var, buna dikkat etmek gerekiyor,” dedi.
Hevsel Bahçeleri'nde sıkça karşılaşılan bitkilerden sirim otu ve ebegümecinin, doğru tekniklerle pişirildiğinde leziz yemeklere dönüştüğünü belirten Aykaç, öğrencileriyle birlikte geleneksel tarifleri yaşatarak bu kültürü gelecek nesillere aktardıklarını ifade etti. “Hevsel Bahçeleri bizim için adeta bir lezzet şöleni. Doğada vakit geçirip, bu şifalı otları toplayarak sofralarımızda baharın renklerini yaşıyoruz. Her biri kendine has aromaya sahip olan bu endemik bitkilerle sofralarımıza zenginlik katıyoruz. Yeni nesle özellikle sağlıklı yiyecekler konusunda destek olmaya çalışıyoruz,” diye ekledi.
Şifalı Otların Faydaları
Baharın gelişiyle sofraların renk cümbüşüne dönüştüğünü söyleyen Aykaç, büyüklerinin yaptığı geleneksel yemekleri yeniden canlandırarak öğrencileriyle birlikte hazırladıklarını ve bu yemekleri aileleriyle buluşturma fırsatı sunduklarını belirtti. “Hevsel Bahçeleri’nin verimli topraklarında yetişen bitkiler sağlık açısından birçok fayda sunuyor. Yarpuz, C vitamini bakımından oldukça zengin ve değerli bir ürün. Kenger, diş sağlığı ve sindirim sistemi açısından yararlı. Kökü, gövdesi ve çekirdeğiyle ayrı ayrı faydalar içeriyor,” dedi.
Hevsel Bahçeleri’nde yetişen şifalı bitkiler, hem sağlığa olan faydaları hem de yöresel mutfaktaki kullanımlarıyla Diyarbakır’ın doğal mirasını gözler önüne seriyor. Baharın gelişiyle birlikte bölge halkı, bu zenginlikten faydalanarak geleneksel mutfağı ve sağlıklı yaşamı yaşatmaya devam ediyor.
