Bipolar bozukluğun çoğunlukla erişkin bir psikopatoloji olarak bilindiğini ancak çocuk ve ergenlerde de görüldüğünü belirten Konya Ticaret Odası (KTO) Karatay Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Yusuf Gürel, erken tanının önemine dikkat çekti.
BİPOLAR BOZUKLUK ÇOCUKLUK VE ERGENLİKTE DE GÖRÜLEBİLİYOR
Ergenlik yıllarının duygusal değişimlerin yoğun yaşandığı bir dönem olduğuna değinen Dr. Gürel, şu ifadeleri kullandı:
“Erken başlangıçlı bipolar bozukluk olarak sınıflandıracağımız bu bozukluk, 10-15 yıl öncesine kadar çok fazla üzerinde çalışılmayan bir konuydu.
Ergenlik döneminin coşkulu ve kontrolsüz davranışlar gibi gelişimsel bazı özellikleri, bipolar bozukluğun hipomanik veya manik belirtisinin olabileceği gözden kaçmaktaydı.
Çocukluk çağı bipolar bozukluk sıklığı ile ilgili veriler net olmasa da %1,8-3,9 arasında değişen oranlarda sıklık bildiren çalışmalar bulunuyor.”
“ÇOCUK VE ERGENLERDE KLİNİK GÖRÜNÜM ERİŞKİNLERDEN FARKLIDIR”
Bipolar bozukluğun çocuk ve ergenlerde erişkinlere göre çok daha farklı belirtiler gösterebildiğini vurgulayan Gürel şöyle devam etti:
“Küçük yaşta bir çocuğun mani döneminde, diğer insanlara uygunsuzca dokunması, hiç yapmadığı şekilde yüksek yerlere tırmanması, tehlikeli ve riskli oyunlar oynaması gibi durumlar gözlenir.
Daha büyük yaş grubunda ise kendini birçok yönden üstün sanması yerine, iç veya dış ortamdan gelen uyarana karşı gösterdiği orantısız, abartılı veya kolay tetiklenebilen aşırı duyarlılık hali daha fazla gözlenebiliyor.”
BİPOLAR BOZUKLUK İÇİN HANGİ DURUMLARDA ŞÜPHELENMELİYİZ?
Risk faktörlerine değinen Dr. Gürel şunları belirtti:
“Bipolar bozukluk tanısı alan kişilerin çocukluk öykülerinde; uyku ve kaygı bozukluğu, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve davranım bozukluğu tanılarının çok daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Çocuğun duygu durumunda sık oynamaların olması, ailede bipolar hastalığı öyküsünün bulunması diğer önemli risk faktörleri arasındadır. Özellikle ergenlik döneminde depresyon tanısı alan çocukların %25-40’ı ilerleyen dönemde bipolar tanısı alıyor.”
Gürel ayrıca şu kritik uyarıyı yaptı:
“Özellikle kronolojik yaşına uygun olmayan aktivite ve hareketlerde bulunan ve gece boyunca 3-4 saat uyumasına rağmen ertesi gün uyku gereksinimi az olan çocuklar, bipolar manik dönem açısından değerlendirilmelidir.”
“ERKEN TANI HASTALIĞIN SEYRİNİ HAFİFLETİR”
Bipolar bozuklukta tanı koymanın çocuklarda daha karmaşık olabildiğini belirten Gürel, erken müdahalenin önemine dikkat çekti:
“Çocuklarda duygu durum belirtilerinin hızlı dalgalanması, çocuğun gelişimsel dönem özellikleri, duyguların sözlü ifadesindeki zorluklar ve eşlik eden başka psikiyatrik bozuklukların olması, bipolar tanısının güçleşmesine neden oluyor.
Ne kadar erken yaşta tanı konup tedaviye başlanırsa, yetişkinlikteki bipolar bozukluğun şiddeti ve seyri o kadar hafif ve kontrol altına alınabilir.”
