Denizli'nin Çardak ilçesinde bulunan ve 13. yüzyıldan kalma Çardak Kervansarayı, duvarlarındaki sıra dışı tamgalarla yeniden dikkatleri üzerine çekti. 1230 yılında Ayaz bin Abdullah el Şahabi tarafından inşa edilen bu Selçuklu yapısı, üzerinde hem Moğol kültürünün 'Ulzii' motifini hem de Tonyukuk tamgasını barındırıyor.
TÜRK VE MOĞOL KÜLTÜRLERİNİN BİRLEŞİMİ
Araştırmacı-yazar Ümit Şıracı'ya göre, bu iki tarihi sembolün aynı yapıda bulunması, Türk ve Moğol kültürlerinin Selçuklu coğrafyasındaki etkileşimine dair eşsiz bir kanıt niteliği taşıyor. Kervansarayın giriş cephesinde yer alan ve Moğolcada 'uğur, talih, bereket' gibi anlamlara gelen 'Ulzii' tamgası, Moğol, Buryat, Tuva ve Altay topluluklarında sıkça görülüyor. Bu motifin bir Selçuklu kervansarayında bulunması, o dönemdeki ticaret yollarındaki kültürel alışverişin somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. "Sonsuzluk düğümünü andıran bu kadim motifin anlamları arasında, zarardan korunma, kötülükten uzak kalma, hayatın kesintisiz devamı, uyum ve dengeli ilişki, şans ve bereket gibi temalar bulunuyor," diyen Şıracı, bu motifin aynı zamanda ticari yolculukların güvenliği ve bereketi için yapılan ritüelleri de işaret edebileceğini belirtiyor.
TONYUKUK TAMGASI ANADOLU'DA GÖRÜLDÜ
Kervansarayda tespit edilen bir diğer önemli sembol ise, Orhun Yazıtları'nın önemli ismi Tonyukuk'un boyuna ait olduğu düşünülen tamga. Bu işaretin, bugün Moğolistan'daki Bilge Tonyukuk Anıtı üzerinde de görüldüğü biliniyor. Bu keşif, Türk tarihinin önemli şahsiyetlerinden Tonyukuk'un kültürel mirasının Anadolu'ya kadar ulaştığını gösteriyor. Uzmanlar, bu iki farklı kültürel izi bir arada barındıran bulgunun, Türk-Moğol ilişkilerinin Selçuklu dönemindeki yansımalarını ortaya koyması açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor. Yapının üzerindeki kabartmalar ve sembollerle ilgili yeni bir inceleme çalışması başlatılması bekleniyor.
