Gebeliği önleyici yöntemlerden biri olan doğum kontrol haplarının olası riskleri, son dönemde yeniden tartışma konusu oldu.
Uzun yıllardır bu ilaçların kanserle bağlantısı üzerine yapılan araştırmalar, özellikle meme kanseriyle ilgili dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, doğum kontrol haplarının kullanımında dikkat edilmesi gereken durumlara değinerek şunları söyledi:
“Doğum kontrol hapları, özellikle hamilelik şüphesi olan durumlarda kullanılmamalıdır.
Ayrıca doğumdan sonraki ilk 6 hafta içinde olanların, 35 yaş üstü ve sigara içenlerin, meme kanseri, diyabet, hipertansiyon, karaciğer hastalığı, kalp-damar hastalığı, inme öyküsü bulunan kişilerin ve migren hastalarının bu ilaçları kullanmamaları gerekir.”
TÜRK KANSER DERNEĞİ: “DEĞİŞTİRİLEBİLİR RİSK FAKTÖRÜ”
Türk Kanser Derneği, meme kanserinin nedenleri arasında doğum kontrol haplarını “değiştirilebilen risk faktörleri” arasında değerlendiriyor.
Derneğin açıklamasına göre, riskler iki başlıkta ele alınıyor:
-
Değiştirilemeyen riskler: Genetik faktörler, yaş, aile öyküsü, iyi huylu meme hastalıkları, ilk adet ve menopoz yaşı.
-
Değiştirilebilen riskler: İlk doğum yaşı, emzirme süresi, doğum kontrol hapı kullanımı, menopoz sonrası hormon tedavisi, beslenme alışkanlığı, alkol ve tütün ürünleri kullanımı.
FIGO: “BAZI KANSER TÜRLERİYLE İLİŞKİ VAR”
FIGO (Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu) tarafından Güney Afrika’da düzenlenen toplantıda da doğum kontrol haplarının bazı kanser türlerinin gelişiminde rol oynadığına dair bilimsel bulgular paylaşıldı.
Açıklamada ayrıca, Avrupa ve Türkiye’de doğurganlık oranlarının düştüğü vurgulanarak, doğum kontrol haplarının bu düşüşte önemli bir etken olduğuna dikkat çekildi.
HANGİ DURUMLARDA KULLANILMALI?
Doğum kontrol hapları yalnızca gebeliği önlemek için değil; yumurtalık kistleri, endometriozis, ağrılı adet veya dış gebelik gibi jinekolojik sorunların tedavisinde de kullanılabiliyor.
Ancak uzmanlar, özellikle risk grubundaki hastaların bu tedavi sürecinde meme cerrahı tarafından izlenmesi gerektiğini belirtiyor.
Ailede meme kanseri öyküsü olan kadınların doğum kontrol hapı kullanmadan önce mutlaka doktora danışması öneriliyor.
MEME DOKUSUNA ETKİSİ
Ağızdan alınan doğum kontrol hapları, östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle meme epitelini artırarak dokuda değişiklik yaratabilir. Bu durum meme kitlelerinin büyümesine ve kistlerin gelişmesine yol açabilir.
Meme kanserlerinin yaklaşık %80’i östrojen ve progesteron reseptör pozitif olduğundan, uzun süreli hormonal uyarım bazı araştırmalarda risk artışıyla ilişkilendirilmiştir.
RİSK NE KADAR YÜKSEK?
Doğum kontrol haplarının doğrudan kanser yapıcı etkisi bulunmamakla birlikte, uluslararası araştırmalar bu ilaçları uzun süre kullanan kadınlarda meme kanseri riskinde hafif bir artış gözlendiğini gösteriyor.
Ayrıca bu hapların uzun vadede pıhtı oluşumu, hipertansiyon ve safra kesesi sorunları gibi yan etkiler oluşturabileceği de belirtiliyor.
KULLANIM BIRAKILDIĞINDA RİSK AZALIYOR MU?
Bazı çalışmalar, doğum kontrol hapı kullanımının sonlanmasından yaklaşık 10 yıl sonra riskin normale döndüğünü, diğer bazı araştırmalar ise bu etkinin kalıcı olabileceğini öne sürüyor.
