Türkiye’de eğitim sisteminde son yıllarda ortaya çıkan “hayalet öğrenci” sorunu giderek büyüyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bazı öğrencilerin okula gitmeden diploma almalarına yönelik başlattığı denetimlerde 403 öğrencinin diploması iptal edildi.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), özel okullarda gerçekleştirdiği denetimlerde “hayalet sınıflar” ve usulsüz not uygulamalarıyla ilgili çarpıcı bulgulara ulaştı. Bunun üzerine denetim başlatan bakanlık, 403 öğrencinin diplomalarını iptal ederken usulsüz şekilde sınıf geçtiği belirlenen 398 öğrenciyi de önceki sınıf seviyelerine çekti. Mevzuata aykırı işlem yaptığı tespit edilen altı özel okulun da çalışma ruhsatı iptal edildi.
European Journal of Education dergisinde yayımlanan “Şişirilmiş Notlar ve Not Enflasyonu” başlıklı akademik makalenin sahibi Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden Doç. Dr. Yusuf Kızıltaş, Türkiye gazetesine verdiği demeçte, “MEB’in bu konuda ortaya koyduğu irade çok değerli ve önemli” dedi.
“BAŞARISIZ AMA MADDİ DURUMU İYİ ÖĞRENCİLER OKULA GİTMİYOR”
Kızıltaş, bu durumun sebeplerini şöyle açıkladı:
“Öğrenci çok başarılıdır ve siz bunları dershanelerde ya da etüt merkezlerinde daha çok zaman almasını sağlamak istiyorsunuz. Çünkü bu öğrenciler özel okullar için ciddi bir reklam fırsatıdır. O öğrencilerin çok iyi bölümlere/üniversitelere yerleşmesi için çok iyi hazırlanması gerekir. Öğrencileri okulda devamlı gösteriyorsunuz ve notlarını şişiriyorsunuz. Ne ilginçtir ki, o dershanelerin veya etüt merkezlerinin de o özel okullarla veya oradaki öğretmenlerle/yöneticilerle bir bağı oluyor.
Bunun yanında başarısız ama maddi durumu çok iyi öğrenciler de hayalet sınıflarda olabiliyor. Onlar okula hiç uğramıyorlar bile. Hayalet sınıfların tamamen ‘hayalet öğrencileridir’ bunlar. Onların da notları şişiriliyor. Nispeten başarısız öğrenciler için temel amaç önce bir diploma sahibi olmak sonra ise vakıf üniversitesinde okumak önceliklidir.”
Not sistemleri ve çizelgelerinin sürekli denetlenmesi gerektiğini belirten Kızıltaş, “İdarecilerin öğretmenin e-Okul sayfası üzerinden herhangi bir öğrencinin notunu değiştirme yetkisi elinden alınmalıdır” dedi.
Kızıltaş, “Ben bunun özel üniversite ayağının olduğunu düşünüyorum. Bazı özel üniversitelerde bu anlamda çok ciddi usulsüzlükler var ki, bu da patlak verecektir veya gündeme getirilmelidir” diye uyardı.
HAYALET ÖĞRENCİ NEDİR?
Özellikle lise son sınıf öğrencileri arasında yaygınlaşmış bir uygulama olarak dikkat dikkat çeken “hayalet öğrenci” uygulamasında öğrenciler, diploma alabilmek için bir özel okula kayıt yaptırıyor, ancak fiilen okula devam etmeden dershane veya özel kurslara yöneliyor.
Uygulamanın son zamanlarda yalnızca 12. sınıflarla sınırlı kalmayıp, 9., 10. ve 11. sınıflara da yayılmaya başlaması eğitimde yeni bir krizi gündeme getirirken bu eğilim eğitim sisteminde pedagojik, sosyal ve ahlaki sorunlara yol açan ciddi bir tehlike olarak görülüyor.
Uzmanlar, “hayalet öğrenci” uygulamasına ilişkin “Yüzeyde bireysel bir tercih gibi görünse de okul topluluğunun bütününe ve eğitim sisteminin temel dinamiklerine zarar veren bir olgu. Bu durumun etkileri, öğrenciler, öğretmenler ve okul kültürü üzerinde farklı boyutlarda kendini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.
