Hatay'da, nesilden nesile aktarılan 'Hatay Sarısı' cinsi ipek böceklerini korumak ve yaşatmak için yıllarını harcayan Emel Duman, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 'Yaşayan İnsan Hazinesi' ödülüne layık görüldü. 59 yaşındaki Duman, Yayladağı ilçesi Bozlu Mahallesi'nde yaşıyor ve ninesinden öğrendiği ipek böcekçiliğini sürdürerek bu değerli türü gelecek kuşaklara taşımayı amaçlıyor.
DEPREM FELAKETİ VE MÜCADELE
Deprem öncesinde Defne ilçesi Harbiye Mahallesi'ndeki evinde ipek böceği yetiştiren Duman, deprem sırasında ipek böceği yumurtalarının yüzde 95'ini kaybetti. Ancak pes etmeyerek kalan yumurtaları korumayı başardı ve zamanla bu böceklerin kozalarını örmeye başlamasıyla türün çoğalmasını sağladı. Bu süreçte, 'Hatay Sarısı' adı verilen ipeği üretmeye devam etti ve bu iplikten çeşitli kumaşlar ile aksesuarlar yapıldı.
YEDİ YILLIK ARAMA VE COĞRAFİ İŞARET
Duman, Türkiye'nin tescilli yerel ırklarından biri olan Hatay Sarısı'nı bulmak için tam yedi yıl arama yaptı. Umudunu neredeyse kaybettiği bir anda, ticari amaç gütmeden sadece sevgiyle böcekleri besleyen yaşlı bir adamda bu nadide türü buldu. Onun ve Hatay Valiliği'nin çabaları sayesinde, Hatay Sarısı'na coğrafi işaret alındı, bu da ürünün gerçekliğini korumasına ve değerinin artmasına yardımcı oldu. Duman, bu başarının kendisini inanılmaz mutlu ettiğini ve artık insanlara güvenilir bir ürün sunulacağını belirtti.
İPEĞİN YOLCULUĞU VE DEĞERİ
Hatay Sarısı ipeğinin üretimi oldukça zahmetli bir süreç gerektiriyor. İpek böcekleri, yumurtadan çıktıktan sonra 30 gün boyunca dört kez deri değiştiriyor ve sonunda kozalarını örüyor. Duman, bu kozaları toplayarak elyafa, ardından ipliğe ve son olarak dokumaya dönüştürüyor. Ürünler arasında şal, fular, atkı gibi aksesuarlar bulunuyor ve tamamen el yapımı olmaları nedeniyle diğer ürünlerden ayrışıyor. Fiyatlar, talebe göre 1.500 TL ile 10.000 TL arasında değişiyor, bu da Hatay Sarısı'nın kalitesini ve özel konumunu yansıtıyor.
