Türkiye Yeşilay Cemiyeti’nin hazırladığı “Yeşilay Türkiye Tütün Raporu 2025”, tütün kullanımının toplumdaki etkilerini geniş kapsamlı verilerle ortaya koydu.
Rapora göre YEDAM’a başvuranların sigaraya başlama yaş ortalaması 16,91, başvuranların yüzde 62,9’u ise sigaraya 18 yaşından önce başlayarak bağımlılık açısından yüksek riskli grupta yer alıyor.
Sepetçiler Kasrı’ndaki genel merkezde düzenlenen toplantıda konuşan Yeşilay Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, bağımlılık türleri arasındaki geçişe dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bir bağımlılığı masum görmek, diğer bağımlılıklara geçişi kolaylaştırıyor. Bu nedenle bağımlılıklara karşı toplumsal direncin korunması ve herkesin bu konuda sorumluluk üstlenmesi büyük önem taşıyor.”
TÜTÜN BAĞIMLILIĞI KÜRESEL BİR TEHDİT
Dinç, tütün ürünlerinin diğer bağımlılık türlerinden daha az zararlı olduğuna dair algıların doğru olmadığını vurgulayarak, küresel verilerin tütün kullanımının ağır sonuçlarını gösterdiğini belirtti.
Her yıl dünyada 8 milyon, Türkiye’de ise 100 binden fazla kişinin tütün nedeniyle hayatını kaybettiğini hatırlatan Dinç, şu ifadeleri kullandı:
“Dünya Sağlık Örgütüne göre tütün bağımlılığı dünyada en normalleştirilmiş ölüm nedeni. Bu tablo ne kabul edilebilir ne de görmezden gelinebilir.”
ELEKTRONİK SİGARALAR GENÇLER İÇİN BÜYÜK TEHLİKE
Yeni nesil nikotin ürünlerinin özellikle gençler üzerinde ciddi risk oluşturduğunu belirten Dinç, elektronik sigaralara dair yanlış algılara dikkat çekti:
“Elektronik sigaralar, sigarayı bırakma aracı gibi pazarlanmasının aksine, diğer tütün ürünlerine geçişi kolaylaştırıyor.”
Tatlandırıcılar, aromalar, renkli ambalajlar ve dijital mecralardaki hedefli reklamların özellikle çocukları ve gençleri nikotinle tanıştıran yeni bir kapı haline geldiğini söyleyen Dinç, erken yaş gruplarına yönelik önleme programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
DAHA SIKI ÖNLEMLER ÖNERİLDİ
Dünyada uygulanan başarılı tütün kontrol politikalarına işaret eden Dinç, Türkiye için önerilerini şöyle sıraladı:
-
Okul ve yurt çevrelerinde en az 100 metre mesafe uygulaması
-
Tütün ürünlerinin raf ve vitrinlerde teşhirinin tamamen yasaklanması
-
Dumansız hava sahası kapsamının genişletilmesi
-
Dijital mecralarda tütün tanıtımlarının sıkı denetlenmesi
-
Elektronik sigara satış yasağının kararlılıkla sürdürülmesi
“BAĞIMLILIK BİR BEYİN HASTALIĞIDIR”
Yeşilay Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Muhammed Tayyib Kadak, bağımlılık sürecinin ciddiyetini vurgulayarak YEDAM’ın psikoterapi ve sosyal hizmet desteğine dair bilgiler verdi.
Kadak, şu sözleri aktardı:
“Bağımlılık bir irade sorunu değil, bir beyin hastalığıdır. Bu çerçevede süreklilik ve profesyonel destek, tedavi sürecinin en önemli unsurlarıdır.”
Kadak, toplumun tütün bağımlılığına karşı duyarsızlaştığını belirterek, YEDAM’a başvuranların sadece yüzde 7’sinin sigarayı gerçek bir problem olarak gördüğünü ifade etti.
RAPORDAN ÖNE ÇIKAN VERİLER
Yeşilay Bilim Kurulu ve YEDAM işbirliğiyle hazırlanan raporda Türkiye’de tütün kullanımının demografik dağılımı, tüketim alışkanlıkları ve bağımlılığın başlangıç yaşları ayrıntılı biçimde incelendi.
Rapora göre:
-
Bağımlılık tedavisine başvuranların yüzde 24,7’si 40–50 yaş aralığında
-
Başvuranların yüzde 60,8’i erkek, yüzde 39,2’si kadın
-
Başvuranların yüzde 57,4’ü yükseköğrenim mezunu
-
Sigara kullananların ortalama tüketimi günde 22 adet
-
Ortalama kullanım süresi 23 yıl
-
YEDAM danışanlarının yüzde 77’si sigarayı bırakmayı daha önce denemiş olsa da girişimlerin yüzde 77,5’i bir yıldan kısa sürmüş
GENÇLERDE ERKEN BAŞLAMA EĞİLİMİ ÇOK YÜKSEK
Raporda en çarpıcı bulgulardan biri, sigaraya başlama yaşının düşük olması:
-
YEDAM’a başvuranların yüzde 62,9’u sigaraya 18 yaşından önce başladı
-
Erkeklerde ortalama başlama yaşı 16,14
-
Kadınlarda ortalama başlama yaşı 18,11
-
Erkeklerin yüzde 68,6’sı, kadınların yüzde 54,2’si çocuk yaşta sigaraya başlıyor
Raporda ayrıca ilk takip görüşmesinde danışanların yüzde 64,5’inin tütün kullanmadığı, 12 aylık takip sonunda bu oranın yüzde 84,8’e yükseldiği belirtildi.
