Diyarbakır Memorial Hastanesi Hematoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Vefki Gürhan Kadıköylü, kök hücre naklinin günümüzde pek çok kan hastalığı ve kanser türü için önemli bir tedavi yöntemi olarak kullanıldığını belirtti.
Kök hücre nakli nedir?
Kemik iliği nakli yerine günümüzde 'kök hücre nakli' teriminin daha doğru kabul edildiğini ifade eden Kadıköylü, bu yöntemin doğuştan veya sonradan gelişen hematolojik hastalıklarda, bazı kanser türlerinde ve bağışıklık sistemi hastalıklarında iyileşme sağladığını vurguladı. Kök hücre nakli için üç temel kaynak mevcut; bunlar kemik iliği, granülosit koloni uyarıcı faktörlerle uyarılan periferik kök hücreler ve dondurulmuş göbek kordonu kanıdır.
Allojeneik ve otolog kök hücre nakli
Kadıköylü, allojeneik kök hücre naklinin HLA uyumlu kardeşlerden veya akrabalardan yapılabileceği gibi akraba dışı uyumlu vericilerden de gerçekleştirilebileceğini belirtti. Ayrıca, bazı durumlarda HLA uyumsuz vericilerden yüksek riskli nakil uygulamalarının da yapılabileceği ifade edildi. Otolog kök hücre naklinde ise hastanın kendi kök hücrelerinin kullanıldığını ve bu yöntemin yüksek doz kemoterapi sonrası kemik iliğinin toparlanmasını sağlamak için tercih edildiğini söyledi. Prof. Dr. Kadıköylü, kök hücre nakli ile ilgili ilk deneysel çalışmaların 1950'li yıllarda başladığını ve ilk kemik iliği kaynaklı allojeneik naklin 1957'de yapıldığını hatırlattı. 1960'lı yıllarda HLA doku gruplarının tanımlanmasıyla birlikte nakil sonrası komplikasyonların önüne geçilmesinin hedeflendiğini belirtti. Günümüzde kök hücrelerin önemli bir kısmı periferik kandan toplanmakta ve bu işlemin herhangi bir ameliyat gerektirmeden gerçekleştirilebilmesi büyük bir avantaj sağlamakta. Kadıköylü, kök hücre naklinin çok sayıda hastalığın tedavisinde kullanıldığını ve özellikle akut miyeloid lösemi, akut lenfoblastik lösemi gibi hematolojik kanserler ile talasemi ve orak hücreli anemi gibi kalıtsal hastalıklarda etkili olduğunu ifade etti.
