Staj ve çıraklık sigortası nedeniyle emeklilik hakkından yararlanamayan milyonlarca çalışan, yapılabilecek yeni düzenlemeleri yakından takip ediyor.
SGK Uzmanı Emin Yılmaz, staj ve çıraklık mağdurlarının yaşadığı hak kayıplarını ve çözüm ihtimallerini tüm yönleriyle değerlendirdi.
ÇIRAK VE STAJYER KİMLERİ KAPSIYOR?
Emin Yılmaz, çırak ve stajyer kavramlarının 1986 tarihli Mesleki Eğitim Kanunu’nda açık şekilde tanımlandığını belirtti.
Buna göre çıraklar, meslek öğrenmek amacıyla iş yerlerinde çalışan kişilerden oluşurken; stajyerler, mesleki ve teknik eğitim kapsamında uygulamalı eğitim gören öğrencilerden oluşuyor.
Bu gruplar SGK’ya kayıtlı olmalarına rağmen yalnızca kısa vadeli sigorta kollarına tabi tutuluyor.
NEDEN EMEKLİ OLAMIYORLAR?
Yılmaz’a göre mağduriyetin temel nedeni, staj ve çıraklık dönemlerinde uzun vadeli sigorta primlerinin yatırılmaması.
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri ödenmediği için bu süreler emeklilikte sigorta başlangıcı olarak kabul edilmiyor.
Bu durum özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde çalışanlar için ciddi hak kayıplarına yol açıyor.
1,9 MİLYONDAN FAZLA KİŞİ ETKİLENİYOR
SGK’nın 2026 Ocak bülteni ve 2025 Ekim verilerine göre Türkiye genelinde 1 milyon 393 bin stajyer ve kursiyer ile 590 binin üzerinde çırak bulunuyor.
Böylece toplamda 1,9 milyondan fazla kişi staj ve çıraklık sigortası nedeniyle emeklilik hakkından yararlanamıyor.
EYT’DE NEDEN KAPSAM DIŞI KALDILAR?
EYT düzenlemesiyle yaklaşık 4,8 milyon kişi emekli olurken, stajyer ve çıraklar kapsam dışında bırakıldı.
Emin Yılmaz, bunun bütçe dengeleri, maliyet-etki analizleri ve siyasi tercihler gibi birçok faktöre bağlı olabileceğini ifade etti.
GERİYE DÖNÜK BORÇLANMA MÜMKÜN MÜ?
En çok merak edilen konulardan biri olan geriye dönük borçlanma hakkında konuşan Yılmaz, teknik olarak bunun mevcut mevzuatta mümkün olmadığını söyledi.
Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde çıkarılacak yeni bir yasal düzenleme ile bu sorunun çözülebileceğini belirtti. Yılmaz, geçmişte benzer bir uygulamanın Turgut Özal döneminde hayata geçirildiğini de hatırlattı.
GELECEKTE DÜZENLEME İHTİMALİ VAR MI?
Türkiye’nin sosyal devlet anlayışı ve geçmişte yapılan borçlanma düzenlemelerine dikkat çeken Yılmaz, staj ve çıraklık konusunda da ilerleyen yıllarda bir adım atılabileceğini söyledi.
Doğum ve askerlik borçlanmalarında zamanla yapılan esnekliklerin bu alana da örnek olabileceğini vurguladı.
“ÇIRAK VE STAJYERLER GELECEĞİMİZDİR”
Mesleki eğitimin önemine işaret eden Yılmaz, dijitalleşen dünyada ara eleman ihtiyacının arttığını, bu nedenle meslek liseleri ve meslek yüksekokullarının desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Çırak ve stajyerlerin sistemin dışında bırakılmaması gerektiğini dile getirdi.
STAJYER VE ÇIRAKLARA HAYATİ TAVSİYE
Emin Yılmaz, stajyer ve çıraklara haklarını bilmeleri ve talep etmeleri çağrısında bulunarak, sosyal güvenlik haklarının otomatik olarak tanımlanmadığını söyledi.
Demokratik yollarla ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla hak arayışının sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.
