Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Konya Şubesi, şiir, felsefe ve edebiyatın iç içe geçtiği etkileyici bir programa ev sahipliği yaptı. D. Mehmet Doğan Kütüphanesi’nde gerçekleştirilen konferansta, Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Kemal Kahramanoğlu, “Yazarın Aynası” programı kapsamında “Şairane Barınmak” başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi.
Konferansın moderatörlüğünü Prof. Dr. Bekir Biçer üstlenirken, Kahramanoğlu katılımcılara şiirin sadece edebi bir tür değil, insanın dünyayı anlama ve anlamlandırma biçimlerinden biri olduğunu hatırlattı.
Kahramanoğlu konuşmasında, insanın yalnızca rasyonel bir varlık olmadığını belirterek şunları söyledi:
“Barınmak akılla mı olur, kalple mi, ruhla mı? Duygusal mı barınırız, nefsi mi? Hepsi tartışılabilir ama ‘şairane barınmak’ deyince, bu artık salt rasyonaliteyle açıklanamaz. Çünkü insan sadece akılla var olan bir canlı değildir. Rasyonelliğin tüm ilkelerine sahip olsak bile, belli bir noktadan sonra bu bizi boğar, sıkar.”
Konuşmasında, Hölderlin’in “İnsan dünyada şairane barınır” sözünden ilhamla, şiirsel bir yaşam duruşunun insanın varoluşunu nasıl etkilediğini irdeleyen Kahramanoğlu, modern şiirin doğasını da çarpıcı bir şekilde anlattı:
“Heidegger diyor ki ‘İnsan ormanda gezerken korkup da cesaret bulmak için ıslık çalar ya... Bizim şiirimiz de aslında biraz böyle; modern şiir, bir bakıma ormanda korkudan ıslık çalmaktır.’”
“Descartes şiirin gırtlağını kesti”
Aydınlanma düşüncesinin şiire bakışını eleştiren Kahramanoğlu, şiirin rasyonaliteye kurban edildiğini şu sözlerle ifade etti:
“Aydınlanmacılar, Descartes’le birlikte şiire muhalif bir tavır geliştirdi. Şiirin yerini nesir, felsefe, rasyonalite aldı. Duygusallık ise bir zafiyet gibi algılandı. Hatta Rousseau ‘Descartes şiirin gırtlağını kesti’ der.”
Kahramanoğlu, Rousseau’nun doğaya dönüş arayışını Emile karakteri üzerinden değerlendirerek insanın ancak doğayla kurduğu bağ sayesinde kendini bulabileceğini belirtti.
“Şiire ve hikmete yeniden dönmeliyiz”
Modern insanın fazla akılcılıktan yıprandığını dile getiren Kahramanoğlu, çağdaş düşünür Edgar Morin’in fikirlerine atıfta bulundu:
“Morin, şiir ve bilgelik üzerine yazdığı kitabında şunu der: Fazla akılcılık bizi hikmetten, insanlıktan uzaklaştırır. Fazla bilgelik bizi çıldırtabilir; ama yine de insan, hikmetle iç içe olmalıdır.”
Şiirin tarihsel yolculuğu ve kültürel dönüşümü
Kahramanoğlu, şiirin tarihsel gelişimini anlatırken sözlü kültürden yazılı kültüre geçişi, Platon’un eleştirilerini, İslam öncesi Arap şiirini ve Türk edebiyatındaki merkezî rolünü detaylandırdı. Tanzimat’tan itibaren şiirin dönüşümünü değerlendiren Kahramanoğlu, Namık Kemal, Ziya Paşa, Şeyh Galip ve Mevlâna gibi isimlerle şiirin sadece duygusal değil, düşünsel ve felsefi bir boyut da taşıdığını gösterdi.
Yapay zekâ şiir yazabilir mi?
Konuşmasının sonunda sanayileşme, şehirleşme ve teknolojik gelişmelerin şiir üzerindeki etkilerine değinen Kahramanoğlu, insanın doğadan kopuşunun şiiri de etkilediğini belirtti.
“İnsanın tabiatla olan bağı hayati önem taşımaktadır. Şehirleşme, insanı fıtratından uzaklaştırıyor… Yapay zekâ şiir yazabilir mi? Belki yazabilir ama insanın şiirindeki ruhu ve duyguyu taşıması mümkün değil.”
Kahramanoğlu’nun, şiiri felsefe, edebiyat ve tasavvufla harmanlayan bu derinlikli konuşması, dinleyicilerde şiire yeniden yönelme arzusu uyandırdı.
Belge Takdimi
Programın sonunda, Prof. Dr. Kemal Kahramanoğlu ve Prof. Dr. Bekir Biçer’e, TYB Konya Şube Başkanı Ahmet Köseoğlu ve Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Tarhan tarafından katılım beratları takdim edildi.
Etkinlik, Konya kültür ve edebiyat dünyasına unutulmaz bir şiir ve düşünce akşamı kazandırdı.
