HİSDER (Hikmet İlim ve Sanat Derneği) tarafından Karatay Belediyesi Şemsi Tebrizi Sosyal Tesisleri’nde düzenlenen “Pazartesi Toplantıları”nda Sanat Tarihi Uzmanı Sariye Uçar, “Cihanbeyli-Karabağ Tarihi” başlıklı sunumuyla dernek üyelerine hitap etti.
Uçar, 2015 yılında hazırladığı “Konya-Cihanbeyli Karabağ Köyü Monografisi” adlı lisans tezinden ve Yusuf Halaçoğlu, İbrahim Şirin, Tufan Gündüz gibi akademisyenlerin eserlerinden yararlanarak Karabağ aşiretinin tarihsel yolculuğuna dair önemli bilgiler aktardı.
1540’ta Anadolu’da ilk izler
Sariye Uçar, Azerbaycan’dan Anadolu’ya göç eden Bozulus Türkmenlerine bağlı Karabağ aşiretine Anadolu’da ilk kez 1540 yılında rastlandığını belirterek şunları söyledi:
“Karabağ isimli köylere birçok yerde rastlanır. Geçimini daha çok hayvancılıkla sağlayan halk, develerle tuz taşımacılığı yapar.
Vergilendirme ve iskân faaliyetlerine karşı çıkan aşiret mensupları 1572 yılında Kıbrıs’a sürgün edilmiş, İran’a giden aşiret mensupları ise Safevi Devleti’nin kurulmasında önemli rol oynamıştır.”
Mezar taşlarından geçmişe yolculuk
Uçar, Karabağlılara ait mezar taşlarının köyün tarihini anlamada önemli ipuçları sunduğunu belirterek şunları kaydetti:
“Karabağlı Tataroğullarından Hacı Bekir Ağa’nın H.1220 / M.1805 yılına ait mezarı, bu bölgeye daha önceden yerleştiklerini gösteriyor.
İlk başta Erzurum’a yerleşen aşiret, daha sonra bir kısmı Afyonkarahisar’ın Emirdağ ilçesinin Karabağ köyüne, ardından Konya’ya gelmiştir.
Zamanın Konya Valisi’nin gösterdiği Musalla mevkiinde bir süre yaşamış, daha sonra Cihanbeyli yakınlarındaki Bolluk mevkiine geçmişlerdir.
Ancak buradaki iklim koşulları nedeniyle Afyon-Bolvadin Büyükkarabağ köyüne yönelmişlerdir. 1841 yılında bugünkü bölgeye kesin olarak iskân edilmişlerdir.”
Aşiretin Anadolu’daki izleri
Uçar, Karabağ aşiretinin Anadolu’da birçok yerleşim yeri kurduğunu ve isimlerini bölgelere verdiklerini ifade ederek şu örnekleri paylaştı:
-
Konya: Cihanbeyli Karabağ köyü
-
Afyonkarahisar: Emirdağ, Büyükkarabağ, Ortakarabağ, Derekarabağ, Sultandağı Yeni Karabağ
-
Eskişehir: Çifteler Doğanay, Ortaköy Yenidoğan
-
Adana, Rakka, Tarsus, Sis, İçel, Çirmen, Karaman, Kars, Iğdır: Karabağ köyleri veya farklı isimlerle yerleşimler
Kıbrıs ve İran’daki izler
Karabağlıların Osmanlı Devleti’nin vergi ve iskân politikaları nedeniyle sürgün edildiğini aktaran Uçar şu bilgileri verdi:
“1572 yılında bir kısmı Kıbrıs’a sürgün edilen Karabağlıların, İran’a gidenleri ise Safevi Devleti’nin kuruluşunda etkili oldu. Ancak Safevilerin Türkmenleri devlet yönetiminden dışlamasıyla Karabağlılar sürgüne uğradı. Osmanlı arşiv belgeleri, 1613 yılında Batı Anadolu’ya Konya ve Aydın’a göç ettiklerini gösteriyor.”
Konuşmanın sonunda plaket verildi
Karabağlı olmaktan büyük gurur duyduğunu söyleyen Uçar, yöresel kelimelerden örnekler vererek “Acemoğlu Hikâyesi”ni de aktardı. Toplantının sonunda Dernek Başkanı Prof. Dr. Önder Kutlu ve Mehmet Çelik tarafından Sariye Uçar’a plaket takdim edildi. Program, toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
