SAVAŞ İÇİN YÜRÜDÜ
Peki Diyarbakır'da mezarı bulunan Selçuklu Sultanı Kılıçarslan'ın ölümü nasıl gerçekleşti. Kılıç Arslan, 11 yaşındaki oğlu Mesud'u (veya Şahin Şah) melik ve Bozmış Bey'i kumandan olarak tayin etti ve yanlarında 6.000 süvari bıraktı. Zevcesi de oğluyla beraber Musul'da kalarak Anlaşma gereğince Bizanslılar ile beraber Haçlılar ve Bohemond'a karşı gönderdiği kuvvetlerini kendisine iltihaka çağırdı. Düşman kuvvetlerinin sayıca çok olmasına rağmen Anadolu'da dağınık halde bulunan kuvvetlerinin gelmesini beklemeden Halep'den Melik Rıdvan ve Artuklu İl-Gazi'nin kuvvetlerini yanına alarak ilerleyen Çavlı'ya karşı harekete geçti. Kılıç Arslan rakibine nazaran daha az bir kuvvete sahipti ve Bizanslılar İle beraber olan askerleri kendisine henüz iltihak etmiş değildi.
ASKERLER TARAF DEĞİŞTİRDİ
Buna rağmen yaz mevsiminin sıcağında, 13 Temmuz 1107 tarihinde Sultan Kılıçarslan başlarda üstünlüğe elinde tutuyordu. Fakat Kılıçarslan'a bağlılıklarını bildiren Doğu Anadolu beyleri şimdi eskiden bağlı oldukları Büyük Selçuklu sultanı Muhammed Tapar'ın kumandanı Çavlı'nın askerlerinin sayıca çok olmasından da endişeye kapılarak taraf değiştirdi ve Sultan'ın bozguna uğramasına sebep oldu.
SİLVAN'A DEFNEDİLDİ
Bu tehlikeli duruma rağmen Kılıçarslan atılganlık gösterdi ve bizzat Çavlı'nın üzerine atlayarak onun savaş gömleğini (Kezagand) kesti. Buna rağmen muharebenin sonucu değişmedi ve Kılıçarslan çekilmeye karar verdi. Bu çekilme sırasında atıyla Habur Çayı'nı geçmek isterken, 14 Haziran 1107 günü kendisinin ve atının zırhlarının ağırlığı sebebiyle boğularak öldü. Birkaç gün sonra kıyıya vuran cesedi; civardaki Şemsaniyye köyüne ve oradan tabuta konarak Meyyafarkin'e (Silvan) götürülerek defnedildi.
MEZARI BULUNDU
Tarih kitaplarında yer alan bu olayların ardından Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde Dicle Üniversitesi (DÜ) tarafından yapılan kazı çalışmasında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıçarslan ve kızı Saide Hatun'un mezarı bulundu. Konya'da mezarları bulunan Selçuklu Sultanlarının babası ve dedesi ve atası olan Sultan Kılıç Arslan'ın mezarının bulunması için çalışma başlatıldı.
KOMİSYON OLUŞTURULDU
Sultan Kılıçarslan'ın mezar yerinin tespiti için DÜ Rektör Yardımcısı Prof. Ahmet Tanyıldız başkanlığında Prof. Dr. İrfan Yıldız, Doç. Dr. Oktay Bozan, Doç. Dr. Aytaç Coşkun ve doktor öğretim üyesi Salih Erpolat'ın da yer aldığı komisyon oluşturuldu. Komisyon yaptığı tarihi kaynak taramasının ardından ilçedeki tüm mezarlıklarda incelemede bulundu, o döneme ilişkin bilgisi olan kişilerle görüştü. Elde edilen bilgiler doğrultusunda Orta Çeşme Parkı'ında bulunan iki mezar üzerinde araştırmalar yoğunlaştırıldı. 9 gün süren kazı çalışmaları sonucu Sultan I. Kılıçarslan ve kızı Saide Hatun'un mezarlarına ulaşıldı.
TİTİZ BİR ÇALIŞMA OLDU
Ekibin çok titiz bir şekilde çalıştığını anlatan Coşkun, bilim komisyonundaki hocalar olarak da elde edilen verileri hızlı bir şekilde değerlendirdiklerini kaydetti. Coşkun, "Çalıştığımız alan Anadolu Selçuklunun en önemli hükümdarının mezarıydı. Çalışmalarımızı gece gündüz büyük bir titizlikle yürüttük." ifadelerini kullandı.
MEZARIN BİRİNDE 1. KILIÇARSLAN DİĞERİNDE KIZI VAR
Prof. Dr. İrfan Yıldız ise Silvan'ın tarihi önemine değindi. Çalışmaların 5'inci gününde iki mezarın ve bir duvar kalıntısının ortaya çıkarıldığına işaret eden Yıldız, o gün akşama kadar yapılan çalışmalarda kalıntıların tamamıyla ortaya çıkarıldığını bildirdi. Yıldız, şunları kaydetti:
"Kazıda çıkan kitabe parçaları dönemin yazı stili özelliklerini gösteriyor. Birinci mezarda yatan kişinin I. Kılıçarslan, ikinci mezarda yatan kişinin ise kızı Saide Hatun olduğunu söyleyebiliriz. Yapılan çalışmalar neticesinde elde edilen veriler doğrultusunda Silvan'da olduğu bilinen yalnız bugüne kadar mezarı gün yüzüne çıkarılamayan I. Kılıçarslan'ın mezarının bütün verileriyle tespit edildiğini söyleyebiliriz."
