Sporda yaşanan şiddetin kökeninde yatan 'aidiyet hissi' ve 'grup psikolojisi'ne dikkat çeken Uzman Klinik Psikolog Ece Çalışkan, çözüm için radikal bir öneride bulundu: Profesyonel sporculara verilen öfke kontrolü eğitimlerinin, tribün liderlerine de verilmesi gerektiğini vurguladı.
Şiddetin Psikolojik Kökleri ve Beyindeki Etkisi
VM Medical Park Kocaeli Hastanesi'nden Uzman Klinik Psikolog Ece Çalışkan, spordaki şiddetin altında yatan psikolojik mekanizmaları ve taraftar davranışlarını mercek altına aldı. Çalışkan'a göre, olumsuz durumlarla karşılaşıldığında beyindeki 'amigdala' adı verilen tehdit merkezi harekete geçiyor. Bu durum, kişinin takımına karşı hissettiği yoğun özdeşleşmeden kaynaklanıyor. Rekabetçi ortamlarda yaşanan tehdit algısı, düşünme merkezini baskılayarak dürtüsel ve kontrolsüz davranışlara yol açıyor. Özellikle futbol gibi geniş kitleleri bir araya getiren sporlarda, toplumsal stres ve bireysel zorlanmaların da bu şiddet eğilimini körüklediği belirtiliyor.
Grup Psikolojisi ve Aidiyet Duygusunun Rolü
Çalışkan, kutuplaşma, farklılaşma ve bir takıma ait olmanın getirdiği haksızlığa uğrama hissinin şiddeti tetikleyebileceğini ifade etti. Grup içinde bireylerin, kabul görmek ve aidiyetlerini göstermek amacıyla agresif davranışları benimseyebileceğini belirtti. Maç sırasında yaşanan yoğun adrenalin, duygu merkezini aşırı aktif hale getirerek düşünme merkezini geçici olarak devre dışı bırakıyor. Bu durum, kişilerin önlerindeki davranışları düşünmeden taklit etmesine ve bağırma, küfretme gibi eylemlerin daha kolay ortaya çıkmasına neden oluyor. Derbiler gibi yüksek rekabetin yaşandığı maçlarda bu etkinin daha belirgin olduğu kaydedildi.
Tribün Liderlerine Eğitim Şart mı?
Profesyonel sporcuların öfke yönetimi ve duygu kontrolü konusunda eğitim aldığını hatırlatan Çalışkan, tribünlerde bu kontrolün sağlanmasının daha zor olduğunu dile getirdi. Şiddetin önlenmesi için bireysel müdahalelerin yanı sıra, grubun genelini ve özellikle tribün liderlerini hedef alan eğitimlerin şart olduğunu savundu. Kulüp kültürünün bu yönde şekillendirilmesi ve tribün liderlerinin bilinçlendirilmesi, sporda şiddetin azaltılmasında kritik bir rol oynayabilir.
