Artan maliyetler ve düşen üretim gücü, Türkiye’de tarım sektörünü derinden sarsıyor. Çiftçilerin bankalardan kullandığı tarım kredileri 1,3 trilyon lirayı aşarken, borçlarını ödeyemeyen üreticilerin traktörleri haciz yoluyla ellerinden alınmaya başladı.
Tarım sektöründe yaşanan kriz, özellikle traktör üretiminde ve kapasite kullanımında sert düşüşe neden oldu.
TRAKTÖR ÜRETİMİ ÇAKILDI
Sektör verilerine göre Türkiye’nin yılın ilk dört ayında 25 bin adetlik traktör üretim kapasitesi bulunmasına rağmen yalnızca 7 bin 98 traktör üretilebildi.
Geçen yılın aynı döneminde 10 bin 922 adet olan üretim bu yıl yüzde 35 geriledi.
Uzmanlar, üretimdeki bu sert düşüşün temel nedeninin çiftçinin yatırım yapacak gücü kaybetmesi olduğunu belirtiyor.
“ÇİFTÇİLİK ÖLÜYOR” UYARISI
Tarım sektöründe yaş ortalamasının 60’a yaklaşması da dikkat çekti. 2000’li yılların başında yaklaşık 3 milyon olan kayıtlı çiftçi sayısının bugün 2 milyon seviyelerine gerilemesi, üretimdeki tehlikeyi gözler önüne serdi.
Uzmanlara göre genç nüfusun tarımdan uzaklaşması ve çiftçinin tarlayı terk etmeye başlaması, Türkiye’nin gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturuyor.
2,5 MİLYON HEKTAR TARIM ARAZİSİ YOK OLDU
Son 22 yılda yaklaşık 2,5 milyon hektar tarım arazisinin üretim dışı kaldığı belirtilirken, samandan buğdaya kadar birçok alanda dışa bağımlılığın arttığı ifade edildi.
Tarım arazilerindeki kayıp, üretim kapasitesini azaltırken tarım makineleri sektörünü de doğrudan etkiliyor.
KAPASİTE KULLANIMI DİBE VURDU
Otomotiv Sanayii Derneği verilerine göre traktörde kapasite kullanım oranı son 5 yılda 45,6 puan geriledi.
2021 yılında yüzde 74 seviyesinde olan kapasite kullanım oranı, 2026 itibarıyla yüzde 28,4 seviyesine kadar düştü.
Aynı dönemde otomobil, kamyon ve otobüs üretiminde kapasite kullanım oranları çok daha yüksek seviyelerde kaldı.
TÜİK VERİLERİ DİKKAT ÇEKTİ
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2026 Nisan itibarıyla Türkiye’de trafiğe kayıtlı traktör sayısı 2 milyon 324 bin 517’ye ulaştı.
Ancak yeni kayıt yaptırılan traktör sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33,7 geriledi.
ÇİFTÇİ TRAKTÖRÜNÜ TAMİR EDEMEZ HALE GELDİ
Türkiye Ziraatçılar Derneği Başkanı Hidayet Muslu, çiftçinin giderek yoksullaştığını belirterek dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Muslu, “Kredi faizleri çok yüksek. Tarım aletlerinin maliyeti dövize endeksli. Yeni traktör alamayan çiftçi elindeki traktörü de tamir edecek parayı bulamıyor. Bu yüzden çiftçi tarlayı ekemiyor, traktör kapıda eskiyor.” dedi.
BATIK KREDİLER ÜÇE KATLANDI
Son bir yılda çiftçilerin kullandığı kredi miktarı yüzde 41 artarken, batık kredi tutarı da 5,6 milyar liradan 21,6 milyar liraya yükseldi.
Sektör temsilcileri, mevcut tablonun devam etmesi halinde tarımsal üretimde daha büyük kayıpların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
