Dünyada en sık görülen kanser türlerinden akciğer kanserine dikkat çekmek amacıyla kasım ayı “Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı”, 17 Kasım ise “Akciğer Kanseri Farkındalık Günü” olarak kabul ediliyor.
Uzmanlar, tütün ürünleri kullanımının yanı sıra hava kirliliğinin de hastalığın en önemli nedenlerinden biri olduğunu vurguluyor.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Üyesi ve Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Şahin Laçin, dünyada her yıl 2,5 milyon, Türkiye’de ise yaklaşık 45 bin yeni akciğer kanseri vakası tespit edildiğini söyledi.
“PM2,5 ARTTIKÇA KANSER RİSKİ DE ARTIYOR”
Laçin, gözle görülemeyecek kadar küçük olan ve akciğerlerin en uç noktalarına kadar ulaşabilen PM2,5 partiküllerinin ciddi bir sağlık tehdidi oluşturduğunu belirtti.
Bilimsel araştırmalara göre:
-
PM2,5 seviyesinde her 10 mikrogram artış, akciğer kanseri riskini %15–22 artırıyor.
-
Bu partiküller trafik, sanayi, kömür ve biyokütle yakımından kaynaklanıyor.
-
Uzun süre akciğer dokusunda biriken partiküller DNA hasarına yol açarak kanserleşme sürecini tetikleyebiliyor.
Türk Toraks Derneği’nin analizleri de yüksek PM seviyelerinin KOAH ve akciğer kanseri kaynaklı ölümleri belirgin şekilde artırdığını ortaya koyuyor.
TÜRKİYE’DE HAVASI DAHA TEHLİKELİ OLAN İLLER
Hava Kalitesi İzleme Merkezi’nin 2024 verilerine göre 81 ilin 66’sında PM2,5 ortalamaları DSÖ sınırını aştı.
Laçin’e göre kanser açısından riskin en yüksek olduğu şehirler:
-
İstanbul
-
Ankara
-
İzmir
-
Bursa
-
Kahramanmaraş
Bu illerde PM2,5 seviyeleri zaman zaman 35–40 mikrograma kadar çıkabiliyor. Bu değer, DSÖ'nün önerdiği 5 mikrogram sınırının tam 7–8 katı.
Çeşitli uluslararası araştırmalar şehirlerde yaşayan bireylerde akciğer kanseri riskinin %20–40 daha yüksek olduğunu gösteriyor.
RADON GAZI, PASİF İÇİCİLİK VE KATI YAKIT DA RİSKİ ARTIRIYOR
Laçin’in paylaştığı diğer kritik bulgular:
-
Türkiye’de İç Anadolu ve Doğu Anadolu’da radon gazı düzeyleri metreküpte 50–150 bekerel arasında.
-
Kırsal bölgelerde kömür ve odun gibi katı yakıt kullanımı, özellikle kadınlarda riski 2–3 kat artırıyor.
-
Pasif içicilik oranı %30’un üzerinde, bu da ciddi bir halk sağlığı sorunu.
BELİRTİLER GEÇ ORTAYA ÇIKABİLİYOR
SBÜ İzmir Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD Başkanı Prof. Dr. Berna Eren Kömürcüoğlu, akciğer dokusunda ağrı lifi bulunmadığı için hastalığın genellikle geç evrede belirti verdiğini söyledi. Dikkat edilmesi gereken belirtiler:
-
Öksürüğün şekil değiştirmesi veya inatçı hale gelmesi
-
Balgamda kan
-
Nefes darlığı
-
Halsizlik, iştahsızlık, istemsiz kilo kaybı
-
Boyunda veya göğüs duvarında şişlik
-
Sebepsiz ağrılar
“TEMİZ HAVA BİR LÜKS DEĞİL, TEMEL BİR SAĞLIK HAKKI”
Kömürcüoğlu, artan hava kirliliğinin küresel ısınmayla doğrudan ilişkili olduğunu belirterek şu uyarıda bulundu:
“Hava kirliliğiyle etkin mücadele için ulusal politika şart. Sağlık sektörü, koruyucu rolüyle ülke politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamalı.”
Uzmanlara göre doğru stratejiler, temiz hava politikaları ve bilinçlendirme çalışmaları ile akciğer kanserinin büyük ölçüde önlenmesi mümkün.
