Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 81 il ve ilçelerinde yapılan anıtlarla tarihi zaferin kahramanı olarak yaşatılıyor. İlk defa İstanbul Sarayburnu’nda Gülhane Parkı’na dikilen Atatürk heykelinden sonra bu anıtsal geleneğin ikinci örneği Konya’da hayat bulurken, kente ayrıcalık getiriyor.
Konya Atatürk Anıtı, 1924 yılında Konya Belediye Meclisi’nin kararıyla yapılmaya başlandı. Anıtın tasarımı, dönemin önde gelen heykeltıraşlarından Avusturyalı Heinrich Krippel tarafından gerçekleştirildi. 1926 yılında açılan Konya Atatürk Anıtı hem dönemin sanat anlayışını hem de Cumhuriyet’in ideolojik simgelerini yansıtan önemli eserler arasında yer alıyor.
Krippel, aynı zamanda Ankara Zafer Anıtı ve Sarayburnu Atatürk Anıtı gibi Cumhuriyet’in ilk simge eserlerinde de imzası bulunan bir sanatçı olarak biliniyor.
AÇILIŞI CUMHURİYET BAYRAMI’NDA YAPILDI
Bronz Atatürk figürü ve mermer kaideden oluşan anıt, 29 Ekim 1926 tarihinde Cumhuriyet’in kuruluşunun 3. yılında kutlanan Cumhuriyet Bayramı etkinlikleri kapsamında düzenlenen törenle açıldı. Açılış töreni dönemin protokolü, askerî ve sivil yöneticiler ile çok sayıda vatandaşın katılımıyla gerçekleştirildi.
ANADOLU’NUN ÜRETİM GÜCÜNÜ TEMSİL EDİYOR
Anıtın en dikkat çekici yönlerinden birisi sadece Atatürk figürü değil, aynı zamanda Konya’nın ekonomik ve toplumsal yapısını da yansıtıyor olması. Mimar Muzaffer Bey’in hazırladığı kaide üzerinde yer alan kompozisyonda buğday başakları, köylü figürleri ve tarımsal semboller bulunuyor. Bu yönüyle anıt, Cumhuriyet’in “üreten toplum” idealini yansıtıyor.
Heinrich Krippel’in tasarımında Atatürk, mareşal üniformasıyla ayakta, ileriye doğru kararlı bir duruşla betimleniyor. Ayaklarının yanında yer alan buğday başakları ise Anadolu’nun üretim gücünü ve kalkınma idealini temsil ediyor.
KONYA’DAKİ ANIT, İLK ANITTAN SADECE 26 GÜN SONRA AÇILDI
Tarihsel kaynaklara göre Konya Atatürk Anıtı, Türkiye’de İstanbul Sarayburnu’na 3 Ekim 1926 dikilen ilk Atatürk heykelinden sonra yapılan ikinci anıt olma özelliğini taşıyor. Bu yönüyle yalnızca Konya için değil, Cumhuriyet’in erken dönem anıt mimarisi açısından da özel bir yere sahip.
HEYKEL NEDEN ŞEHRE DÖNÜK KONUMLANDIRILMADI?
Konya'daki Atatürk Anıtı'nın şehir merkezinearkasını dönük olması, bir dönem paşanın Konya’ya küskün olduğu yönünde yorumlanmış, bu değerlendirme bazı kesimlerin tepkisine neden olmuştu. Ancak Atatürk’ün heykelinin şehre değil de tren garına dönük konumlandırılması şehre küskünlükle ilgili değil, anıtın yapıldığı dönemin şehir planlamasıyla ilgilidir. Anıtın yapıldığı dönemde (1926) şehre ulaşımın genellikle trenle sağlanıyor olması, bu nedenle heykelin şehre trenle gelen devlet büyüklerini ve ziyaretçileri selamlamak ve karşılamak amacıyla gar istikametine dönük olarak konumlandırıldığı biliniyor.
