Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nde gerçekleştirilen çığır açan bir çalışma ile Türkiye'nin ilk dinamik heyelan risk haritası oluşturuldu. Bu yenilikçi harita, 10 farklı parametreyi ve 3 günlük hava tahminlerini kullanarak, ülkemizdeki heyelan tehdidini anlık olarak gözler önüne seriyor.
10 FARKLI PARAMETRE İLE RİSK ANALİZİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi'nde geliştirilen bu sayısal harita, zeminin gevşeklik ve sertlik derecesi, yollara ve su kaynaklarına olan yakınlık, arazi kullanımı gibi toplam 10 kritik parametreyi dikkate alıyor. BEUN Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye'de can ve mal kaybına yol açan en büyük afetlerden biri olan heyelanlarla mücadelede sayısal modellemenin önemini vurguladı. Kutoğlu, "Biz bu çalışmamızda zeminin gevşeklik ve sertlik parametrelerini, yola yakınlık, su alanlarına yakınlık ve arazi kullanımı gibi 10 tane parametreyi işin içine katarak tüm Türkiye’nin sayısal heyelan risk haritalarını oluşturduk" dedi.
DİNAMİK HARİTA İLE ANLIK RİSK TESPİTİ
Çalışmada en etkili parametrenin arazinin sertlik derecesini belirten VS30 olduğu, bunu yüzey pürüzlülüğü ve kara yollarına yakınlığın takip ettiği belirtildi. Zeminin su tutma kapasitesi, nehir yataklarına ve fay hatlarına yakınlık gibi diğer önemli faktörler de hesaplamalara dahil edildi. Vatandaşlar, web üzerinden sunulan bu haritada kendi bölgelerine dokunarak 30 metre çözünürlükle heyelan risk seviyelerini öğrenebilecek. Haritada kırmızı tonlar yüksek riski, maviye doğru giden renkler ise düşük riski temsil ediyor. Prof. Dr. Kutoğlu, sistemin dinamikleştirildiğini ve Avrupa Meteoroloji Merkezi'nden alınan 3 günlük hava tahmin verileriyle güncel yağış durumuna göre anlık heyelan risk haritaları üretebildiğini ekledi. Bu sayede, örneğin 26 Nisan'daki bir hesaplamada, beklenen yağış miktarına göre Doğu Karadeniz'deki riskin düşerken, Marmara veya Batı Karadeniz'de riskin artabileceği öngörülebiliyor. Bu çalışma, kamu kurumları ve afet yönetimiyle ilgili birimler için de büyük önem taşıyor. Özellikle Zonguldak gibi heyelan riski yüksek bölgelerde yerleşim planlaması ve karar alma süreçlerinde kritik bir rol oynaması bekleniyor.
