Her yıl 7 milyonu aşkın insanın ölümüne yol açan tütün kullanımı, küresel bir halk sağlığı krizi olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) çarpıcı verileri, dünyada her beş yetişkinden birinin hala tütün mamulleri kullandığını ortaya koyuyor. Bu durum, milyonlarca insanı kanser, kalp hastalıkları, felç ve solunum yolu rahatsızlıkları gibi ölümcül hastalıklara karşı savunmasız bırakıyor.
ORGANLARI SESSİZCE YIKAN TEHLİKE
DSÖ'ye göre, dünya genelinde 1,2 milyar insan, vücudun neredeyse tüm organlarını tahrip eden tütün ürünlerine bağımlı durumda. Bu bağımlılık, sadece kanser türleri ve kalp rahatsızlıklarıyla sınırlı kalmayıp, doğurganlık sorunları, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve erken ölümlere de davetiye çıkarıyor. Covid-19 pandemisinin yarattığı acil tehdit algısının aksine, tütün salgını sessizce milyonlarca hayatı alıp götürmeye devam ediyor. Bu küresel tehdit, sadece ölümlerle değil, aynı zamanda milyonlarca kişide kalıcı sakatlıklar, yaşam kalitesinde düşüş ve uzun vadeli sağlık sorunlarıyla da kendini gösteriyor. Sigaranın yanı sıra nargile, puro, ısıtılmış tütün ürünleri ve dumansız tütün ürünleri gibi farklı formları bulunan tütünün hiçbir çeşidi güvenli kabul edilmiyor.
PASİF İÇİCİLİK DE BÜYÜK TEHDİT
Her yıl 7 milyondan fazla insanın doğrudan tütün kullanımına bağlı olarak hayatını kaybetmesi acı bir gerçekken, bu trajedinin bir de pasif içicilik boyutu bulunuyor. DSÖ'nün en güncel verileri, sigara içmeyen 1,3 milyondan fazla kişinin de pasif içicilik nedeniyle hayatını kaybettiğini gösteriyor. Küresel tütün kullanıcılarının yaklaşık yüzde 80'inin düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşaması, tütünün yarattığı yükün bu bölgelerde daha ağır hissedilmesine neden oluyor. Tütün bağımlılığı, bu ülkelerde hane halkı bütçelerinin gıda ve barınma gibi temel ihtiyaçlar yerine tütün ürünlerine harcanmasına yol açarak yoksulluğu derinleştiriyor. Tütünün dünya ekonomisine yıllık maliyetinin 1,4 trilyon Amerikan dolarını aştığı tahmin edilirken, bu rakam sağlık harcamaları, iş gücü kaybı ve üretkenlik kayıplarını da kapsıyor.
ÇİN VE ENDONEZYA LİDERLİK KOLTUĞUNDA
Sigara tüketiminde Çin, küresel ölçekte başı çekiyor. Yılda tüketilen yaklaşık 5 trilyon sigaranın neredeyse yarısı Çin'de içiliyor. Son 20 yılda dünya genelinde sigara tüketimi azalırken, Çin'de bu oran yüzde 39 gibi çarpıcı bir artış gösterdi. Endonezya ise yetişkinlerin yüzde 34,5'inin tütün kullandığı verileriyle ikinci sırada yer alıyor. Özellikle gençlerin hedef alındığı bu ülkede elektronik sigara kullanımı da son 10 yılda 10 kat artmış durumda. Listede Hindistan, Rusya, ABD ve Japonya da bulunurken, Türkiye de 20 milyonun üzerindeki tüketicisiyle dünya genelinde en çok sigara tüketilen ülkeler arasında yer alıyor. Nüfusa oranla bakıldığında ise Balkan ülkeleri, özellikle Sırbistan, yüksek sigara içme oranlarıyla dikkat çekiyor. Buna rağmen, dünya genelinde tütün kullanımı azalma eğilimi göstererek 2000 yılından bu yana 1,38 milyardan 1,2 milyara düşmüş durumda. Ancak DSÖ, elektronik sigara ve yeni nikotin ürünlerinin gençler arasında yeni bağımlılık dalgaları yarattığı konusunda uyarıyor.
