Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Avrupa Uzay Ajansı'nın uydularından elde edilen verilerle yapılan bir araştırmada, Türkiye'nin önemli tarım alanlarından Bursa ve Konya ovalarında endişe verici boyutlarda çökme yaşandığını duyurdu. Bu durumun, şehirlerin geleceği ve yapısal güvenlik açısından ciddi riskler barındırdığı belirtildi.
OVA YILLIK 6 SANTİMETRE ÇÖKÜYOR
Prof. Dr. Kutoğlu'nun açıklamalarına göre, Bursa Ovası'nda her yıl yaklaşık 6 santimetrelik bir düşey çökme meydana geliyor. Konya Ovası'nda da benzer çökmelerin yaşandığı ifade eden Kutoğlu, bu çökmenin yıllara yayılması halinde ciddi yapısal riskler oluşturabileceği konusunda uyardı. Kent planlamasında bu durumun mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Kutoğlu, Avrupa Uzay Ajansı'nın Sentinel uydularının yeryüzündeki hareketleri sürekli izleme imkanı sağladığını ve bu verilerin Leeds Üniversitesi Deprem ve Volkan Araştırmaları Merkezi tarafından işlenerek akademisyenlerin erişimine sunulduğunu belirtti.
ULUSLARARASI VERİLER TEHLİKEYİ GÖSTERİYOR
Araştırmada elde edilen veriler, Bursa ve Konya'nın fay hatlarıyla sınırlı olmasının yanı sıra, yer altı sularının yoğun kullanımı nedeniyle hassas bölgeler olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle tarımsal faaliyetler için kullanılan kuyular aracılığıyla yer altı suyu çekilmesi, bu çöküntülerin ana nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Bursa Ovası'nda gözlemlenen mavi bölgeler, düşey harekete işaret ederken, yıllık 6 cm'lik çökmenin devam etmesi halinde 10 yıl içinde 60 cm'ye ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu durumun, yer altı su seviyesinin azalması ve bölgedeki fay hareketlerinin tetiklenmesiyle birleştiğinde ciddi sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Öte yandan, aynı çalışmada Uludağ'ın ise yılda ortalama 2 cm yükseldiği de dikkat çekici bir bulgu olarak yer aldı.
KONYA'DA ÇÖKME DAHA YÜKSEK, YAPI SAL HASAR RİSKİ BÜYÜK
Konya Ovası'nda ise durum daha da endişe verici. Burada yer yer 5 ila 10 santimetre arasında değişen çökme yaşanıyor. Bu çökmenin sadece yer altı suyu kullanımından değil, aynı zamanda yılda 4 cm'lik batıya doğru bir tektonik iteklemeden de kaynaklandığı belirtiliyor. Zemin özelliklerinin de etkili olduğu Konya Ovası'nda, su çekilmesine bağlı olarak obrukların oluştuğu ve bu durumun medyada sıkça yer aldığı ifade ediliyor. Bursa'da obruk oluşumu Konya kadar sık görülmese de, devam eden çökme hareketlerinin yapısal hasarlara yol açabileceği uyarısı yapılıyor. Binaların oturduğu zeminlerdeki farklı deformasyonlar, çatlaklara ve taşıyıcı sistemlerde ciddi tehditlere neden olabilir. Bu hareketlerin yer kabuğundaki zorlanmaları artırarak kütle hareketleri gibi ek jeolojik riskleri de beraberinde getirebileceği vurgulanıyor.
