Türkiye’nin kalbinde, sıradan bir ev tadilatı sırasında tesadüfen gün yüzüne çıkan bir gerçek, arkeoloji dünyasında büyük yankı uyandırdı. Bir duvarın yıkılmasıyla başlayan keşif, yerin 85 metre altına uzanan ve binlerce insanı barındıran devasa bir yeraltı kentini ortaya çıkardı.
Bilim dünyasını hayrete düşüren bu yapı, kapıları yalnızca içeriden kilitlenebilen güvenlik sistemi ve yaşam alanlarıyla insanlığın hayatta kalma mücadelesinin en çarpıcı örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. İşte Derinkuyu Yeraltı Şehri’nin tüyleri diken diken eden hikâyesi…
TESADÜFEN ARALANAN KAPI
Kapadokya’nın masalsı peribacalarının altında, binlerce yıldır saklı kalan büyük bir sır vardı. 1963 yılında Nevşehir’in Derinkuyu ilçesinde bir evde yapılan tadilat sırasında yıkılan bir duvar, karanlık bir tünele açıldı. O an, tarihin en büyük mühendislik harikalarından birinin kapısı aralanmıştı.
20 BİN KİŞİLİK YERALTI METROPOLÜ
Antik dönemde Elengubu olarak bilinen Derinkuyu, basit bir sığınaktan çok daha fazlasıydı. Yaklaşık 18 katlı olduğu tahmin edilen bu yeraltı şehri, 20 bin kişinin aylarca yaşayabileceği şekilde tasarlandı. Bugün yalnızca ilk 8 katı gezilebiliyor ve bu bölüm bile ziyaretçileri hayrete düşürüyor.
İnsanlar neden karanlık tünellerde yaşamayı seçti? Cevap dönemin acımasız gerçeklerinde gizliydi: Romalı askerlerin baskıları, Arap akınları ve istilalar… Tehlike geçene kadar halk yerin altına sığınıyordu.
MÜHENDİSLİK HARİKASI: YERİN ALTINDA NEFES ALMAK
Derinkuyu’nun en dikkat çekici özelliklerinden biri, havalandırma sistemi. 50’den fazla havalandırma bacası sayesinde en alt katlara kadar temiz hava ulaştırılıyordu. 55 metre derinliğindeki su kuyuları ise hem içme suyu sağlıyor hem de düşmanların zehirleme girişimlerine karşı yüzeyle bağlantısı kesilebiliyordu.
DEVASA SÜRGÜ TAŞLARI VE GÜVENLİK
Şehirde güvenlik her şeyden önce geliyordu. Tüneller dar ve eğimliydi; büyük bir ordunun ilerlemesi neredeyse imkânsızdı. Girişlerde yer alan ve sadece içeriden kapatılabilen “tığraz” adı verilen yarım tonluk taş kapılar, Derinkuyu’yu adeta fethedilemez kılıyordu.
YERİN ALTINDA TAM TEŞEKKÜLLÜ BİR YAŞAM
Derinkuyu’da insanlar yalnızca saklanmıyor, gerçek anlamda yaşıyordu. Ahırlar, mutfaklar, erzak depoları, şırahaneler, misyoner okulu, toplantı salonları, kilise ve mezarlık alanları; yerin altında eksiksiz bir şehir düzeni kurulduğunu gösteriyor.
BU DEV LABİRENTİ KİM KURDU?
Derinkuyu’nun kimler tarafından inşa edildiği hâlâ tartışma konusu. Bazı uzmanlar ilk kazıların M.Ö. 1200’lerde Hititler tarafından yapıldığını öne sürerken, şehrin bugünkü formunu Frigyalıların verdiği düşünülüyor. Roma zulmünden kaçan Hristiyanlar ve Bizanslılar ise bu yapıyı gerçek bir yeraltı metropolüne dönüştürdü.
Bugün gezilebilen 8 kat, dev yapının yalnızca görünen kısmı. Henüz ulaşılamayan katlarda hangi sırların saklı olduğu ise Türkiye’nin en büyük gizemlerinden biri olmaya devam ediyor.
