İran’a yönelik saldırıların ardından Körfez bölgesinde artan gerilim, küresel petrol fiyatlarını hızla yukarı taşıdı. ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasının ardından Brent petrolde yaşanan sert yükseliş, akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansıdı.
Yarından itibaren geçerli olmak üzere motorine yüzde 10,5 oranında zam yapıldı. Motorin fiyatı 70 liraya yaklaşırken, artışın enflasyon üzerindeki etkisi de yeniden gündeme geldi.
Artan akaryakıt fiyatlarının dezenflasyon sürecini olumsuz etkileyebileceği değerlendirilirken, daha önce uygulanan eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınması ihtimali güç kazandı.
EŞEL MOBİL YENİDEN MASADA, ETKİ ANALİZLERİ YAPILIYOR
Bloomberg’in haberine göre, petrol fiyatlarındaki sert yükselişlerin ardından “eşel mobil” sistemi yeniden masaya yatırıldı. Hazine’nin başlattığı etki analizi çalışmasının sonuçlarına göre bu hafta karar verilmesi bekleniyor.
Artışların doğrudan tüketiciye yansımaması için devletin vergi gelirinden feragat edebileceği ifade ediliyor.
EŞEL MOBİL NEDİR?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkisini azaltmak amacıyla uygulanıyor.
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki yükselişe bağlı olarak oluşan fiyat artışları, Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) karşılanıyor ve böylece pompa satış fiyatına doğrudan zam yansıtılmıyor.
Örneğin motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş artacaksa, ÖTV aynı tutarda düşürülerek pompa fiyatı sabit tutuluyor. İlerleyen dönemde fiyatlar gerilediğinde ise ÖTV artırılarak daha önce vazgeçilen vergi geliri telafi ediliyor.
Bu yöntemle Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüketiciyi ani fiyat artışlarından korumayı ve enflasyonla mücadele sürecini desteklemeyi amaçlıyor.
2021’DE SONA ERDİ
Türkiye’de eşel mobil sistemi, 2021 yılının son çeyreğinde artan döviz kuru ve maliyet baskıları nedeniyle kaldırılmıştı. Ancak küresel enerji fiyatlarında yeniden yaşanan sert dalgalanmalar, sistemin tekrar gündeme gelmesine neden oldu.
Kararın bu hafta netleşmesi beklenirken, piyasalar Hazine’den gelecek açıklamaya odaklanmış durumda.
