Demans, sadece hafıza kaybıyla sınırlı kalmayıp, düşünme, karar verme, iletişim kurma ve günlük yaşam becerilerini olumsuz etkileyen, ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Ancak doğru yaşam tarzı seçimleri ve erken farkındalıkla bu riskin önemli ölçüde azaltılabileceği belirtiliyor.
Demansın Erken Belirtileri Nelerdir?
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Çabalar, demansın Alzheimer, vasküler demans gibi farklı alt tipleri bulunan, beynin zamanla yıpranmasıyla ortaya çıkan bir bilişsel bozukluklar grubu olduğunu vurguladı. Çabalar, hastalığın ilerleyişini yavaşlatmak için erken belirtilerin fark edilmesinin önemine değinerek, bu belirtileri şöyle sıraladı: "Günlük hafıza kayıpları, örneğin anahtar veya cüzdanı sürekli kaybetme, aynı soruları tekrar tekrar sorma, yakın geçmişteki olayları hatırlayamama. Zihinsel karışıklık, tarih, yer ve zamanı karıştırma, rutin işleri organize edememe. Dil ve iletişim sorunları, kelime bulmakta zorlanma veya cümle kurarken takılma. Problem çözmede zorlanma, fatura ödeme veya alışveriş listesi hazırlama gibi görevlerde güçlük çekme. Ayrıca kişilik ve davranış değişiklikleri, ani sinirlilik, sosyal geri çekilme ve karar verme güçlüğü de görülebilir."
Beyin Sağlığını Destekleyen Akdeniz Diyeti
Prof. Dr. Çabalar, demansın önlenmesi ve beyin sağlığının desteklenmesi için Akdeniz tipi beslenmenin önemini vurguladı. Bu beslenme modelinin zeytinyağı, balık (omega-3 kaynağı), yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler (ceviz, badem), meyveler (özellikle antioksidan zengini yaban mersini) ve tam tahılları içerdiğini belirtti. Çabalar, aşırı şeker tüketimi, paketli gıdalar, kızartmalar, aşırı tuz ve trans yağlardan kaçınılması gerektiğini ekledi.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri ve Yönetilebilir Süreç
Beslenmenin yanı sıra yaşam tarzı değişikliklerinin de demans riskini azalttığına dikkat çeken Çabalar, düzenli fiziksel aktivitenin (haftada 150 dakika yürüyüşün riski yüzde 35 azaltabileceği), sosyal aktivitelerin (iletişim ve sohbetin zihni koruduğu), zihinsel egzersizlerin (bulmaca, yeni dil öğrenme, kitap okuma) beyin bağlantılarını güçlendirdiği bilgisini paylaştı. Kaliteli uyku düzeninin (gecede 7-8 saat) beyin toksinlerinin temizlenmesi için kritik olduğunu ve tansiyon, şeker ile kolesterolün kontrol altında tutulmasının demans riskini büyük ölçüde azalttığını belirtti. Çabalar, demansın tamamen durdurulamayacağını ancak erken tanı, yaşam tarzı düzenlemeleri ve uygun tedavi ile ilerlemenin yavaşlatılabileceğini, bilişsel rehabilitasyon, hafıza egzersizleri ve güvenli ev düzenlemeleri gibi yaklaşımlarla hastaların yaşam kalitesinin artırılabileceğini sözlerine ekledi.
