Depozito Yönetim Sistemi'nin yürürlüğe girmesiyle birlikte bazı ambalajlı içecek fiyatlarındaki artış iddiaları, hem tüketici derneklerinin hem de Ticaret İl Müdürlüğü'nün dikkatini çekti. Bursa Tüketiciler Derneği, vatandaşları fiş ve faturalarını saklamaları konusunda uyarırken, yetkililer 60'tan fazla işletmede denetim başlattı.
DEPOZİTO SİSTEMİ VE FİYAT ARTIŞI İDDİALARI
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi (DOA), 1 Temmuz 2026'dan itibaren uygulanmaya başlandı. Bu sistemle, üzerinde DOA işareti bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları depozito iade noktalarına teslim edilerek depozito bedeli geri alınabiliyor. Çevreyi koruma ve geri dönüşümü artırma hedefiyle yola çıkılan bu uygulamanın ardından, bazı ambalajlı ürünlerde ciddi fiyat artışları yaşandığına dair iddialar kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Bursa Tüketiciler Derneği Genel Başkanı Sıtkı Yılmaz, uygulamanın çevre ve ekonomi için önemli bir kazanım olduğunu vurgulayarak, "Depozito Yönetim Sistemi, ambalajlı ürünlerin geri dönüşümünü sağlamak, ülke ekonomisine katkıda bulunmak ve çevreyi korumak amacıyla hayata geçirilen, tüketiciler tarafından da benimsenen önemli bir uygulamadır. Ancak 1 Temmuz itibarıyla depozito uygulamasının başlamasıyla birlikte tüketicilere ürün başına 1 lira iade edilmesi, ne yazık ki bazı fırsatçıları harekete geçirdi. Başta su olmak üzere ambalajlı ürünlerde 3 ila 5 lira arasında zam yapıldığı yönünde iddialar ortaya çıktı" dedi.
DENETİMLER BAŞLADI, TÜKETİCİYE ÇAĞRI
Vatandaşların hem Ticaret Bakanlığı'na hem de tüketici örgütlerine yoğun başvurularda bulunduğunu belirten Yılmaz, tüketicilere fiş ve faturalarını saklama, ayrıca depozito uygulaması öncesi ve sonrası fiyatları karşılaştırma çağrısında bulundu. Yılmaz, "Haklarını arayabilmeleri için mutlaka fiş ve faturalarını saklamaları, depozito uygulaması öncesi ve sonrasındaki fiyatları karşılaştırmaları gerekiyor" diye konuştu. Ticaret İl Müdürlüğü de Ticaret Bakanı'nın talimatıyla, 1 Temmuz sonrası su fiyatlarında artış yaptığı tespit edilen işletmelere yönelik denetim başlattı. Türkiye Çevre Ajansı'nın üretici firmaların ödediği Depozito Kullanım Bedeli’ni (DEKAB) 1 Temmuz itibarıyla 1,5 liraya yükseltmesiyle üreticilerin bu maliyet artışını satış fiyatlarına yansıttığı belirtildi. Ancak bazı perakende işletmelerinin, maliyet artışının üzerinde fiyat artışına giderek durumu fırsata çevirdiği tespit edildi. Ulusal ve yerel zincir marketler ile su ve soda üretim tesislerinde çeşitli markalara ait ürünlerde denetimler gerçekleştirildi. 6, 7 ve 8 Temmuz tarihlerinde üretim tesisleri dahil olmak üzere 60'tan fazla işletmede 170 ürün incelenerek, yaklaşık 60 işletme Ticaret Bakanlığı'na bildirildi. Su, soda ve diğer içecek ürünlerine yönelik piyasa denetimlerinin aralıksız devam edeceği bildirildi.
SORUMLULUK VE FIRSATÇILIK
Sıtkı Yılmaz, geri dönüşüm ve çevrenin korunmasının yalnızca tüketicilerin değil, satıcıların, üreticilerin ve marketlerin de ortak sorumluluğu olduğunu vurguladı. Bu uygulamayı fırsatçılığa çevirmek yerine sorumluluğun paylaşılması gerektiğini belirten Yılmaz, "Birden fazla market veya firmanın bu yönde hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde Rekabet Kurumu’nun da devreye girerek gerekli incelemeleri yapması gerektiğini düşünüyoruz. Bakanlığımız denetimlerini sürdürecektir ancak piyasanın en büyük denetçisi tüketicinin kendisidir" ifadelerini kullandı. Ayrıca, serbest piyasa ekonomisinde "fahiş fiyat" kavramının daha somut hale getirilmesi gerektiğini, maliyet artışları net olarak ortaya konulduğunda tüketicilerin haklarını daha bilinçli arayabileceğini dile getirdi. Tüketiciler Konfederasyonu'nun (TÜKON) da bu konudaki incelemelerinin devam ettiği ve Tüketiciler Derneği olarak vatandaşlardan gelen şikayetlerin takip edildiği belirtildi.
