İlk yardım, doğru ve zamanında uygulandığında hayat kurtarırken, yanlış uygulamalar ikinci yaralanmalara veya kalıcı hasarlara neden olabiliyor.
KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu İlk ve Acil Yardım Programı akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Evre Yılmaz, ilk yardımın mutlaka eğitimli kişiler tarafından yapılması gerektiğini vurgulayarak önemli uyarılarda bulundu.
“ISI İLE YANMIŞ BÖLGEYE TEREYAĞI, DİŞ MACUNU VE YOĞURT SÜRÜLMEMELİDİR”
Dr. Yılmaz, halk arasında yaygın ama yanlış olan uygulamalara dikkat çekerek şunları söyledi:
“İlk yardım becerisi, acil durumlarda insan hayatını koruyacak basit ama etkili girişimlerin hızlı şekilde uygulanmasını gerektiriyor.
Halk arasında yaygın olarak kabul gören, bilimsel temeli zayıf veya yanıltıcı olan bazı uygulamalar, yardımda bulunulan insanlara hem zarar verebiliyor hem de zaman kaybına neden olabiliyor.
Örneğin; birçok kişi yanık bölgesine tereyağı, yağ ya da evde hazırlanan merhemler sürmenin yararlı olacağını düşünüyor.
Oysaki bu uygulama, yanığın iç ısısını hapsederek cilde zarar veriyor ve enfeksiyon riskini artırabiliyor. Aynı şekilde yoğurt ve diş macunu gibi steril olmayan maddeler yara bölgesine ek mikrop taşıyabiliyor.
Doğru yaklaşım, yanan bölgeyi 10–20 dakika boyunca soğuk su ile soğutmak, ardından temiz ve nemli bir bez ile kapatmaktır. Derin yanıklarda ise zaman kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurmak gerekiyor.”
“NÖBET GEÇİREN KİŞİLERE KOKU KOKLATMAK VE AĞZINI ZORLA AÇMAK YANLIŞTIR”
Yılmaz, nöbet geçiren kişilere yapılan hatalı müdahalelere de değindi:
“Nöbet geçiren birinin ağzını açmaya çalışmak, ayılması için soğan gibi keskin kokular koklatmak ya da ellerini açmaya çalışmak en sık yapılan hatalardan biridir. Bir kişi nöbet geçiriyorsa, bu tür davranışlardan uzak durmak gerekiyor.
Bunun yerine, kişinin baş bölgesi korunarak kendine zarar vermesi önlenmeli, kasılmaların bitmesi beklenmeli ve vakit kaybetmeden ambulans çağrılmalıdır.”
“ZEHİRLENME DURUMUNDA HASTAYI KUSTURMAK KESİNLİKLE YANLIŞTIR”
Zehirlenme durumlarında halk arasında sık yapılan bir diğer yanlışa değinen Yılmaz, şunları kaydetti:
“Zehirlenme vakalarında halk arasındaki en yaygın inanış, etken maddenin ağız yoluyla çıkarılmasıdır. Zehirli maddenin ele temas etmesi durumunda eller bol sabunlu su ile yıkanmalı ve zehirlenen kişi kesinlikle kusturulmaya çalışılmamalıdır.
Özellikle yakıcı maddelerin alındığı durumlarda hasta asla kusturulmamalıdır. Bu durum özofagus ve solunum yollarında ek yaralanmalara neden olabilir. Zehirlenme durumunda da acil tıbbi yardım istenmelidir.”
“YILAN VE BÖCEK SOKMALARINDA KANI EMMEK ENFEKSİYONA YOL AÇAR”
Dr. Yılmaz, hayvan sokmalarında yapılan yanlış uygulamalara da değindi:
“Yılan soktuğunda yarayı kesip emmek kesinlikle yanlıştır. Bu uygulama, bulaşıcı hastalık riski de taşır.
Böcek ya da yılan sokmalarında, sokulan bölgenin kesilerek kanatılması veya kanın emilip tükürülmesi, işlemi yapan kişiye enfeksiyon bulaşmasına neden olabilir.
Bu nedenle, böcek sokmalarında etkilenen bölgenin su ve sabunla temizlenmesi gerekir. Kaşıntı ve ağrının azaltılması için de buz ile soğuk uygulama yapılabilir.”
“İLK YARDIM EĞİTİMLERİ YAYGINLAŞTIRILMALI”
Yılmaz, toplumda ilk yardım bilincinin artırılmasının önemine vurgu yaptı:
“İlk yardım uygulamalarında halk arasında yaygın biçimde kabul görmüş pek çok inanış, bilimsel kanıtlarla desteklenmeyen yanıltıcı yaklaşımlardır. İlk yardım, kritik ve doğru kararların verilmesi ile anlamlı hale gelir.
Bilinen bu yanlışlar, sağlımız için büyük risk oluşturur ve durumun daha da kötüye gitmesine neden olur. Bu sebeple, toplumda ilk yardım eğitimlerinin yaygınlaştırılması, daha doğru ilk yardımın sağlanabilmesi için gerekli bir yaklaşımdır.”
