Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Domaniç Hayme Ana Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Salih Aytemur, 2002 yılından bu yana sürdürdüğü tarihi araştırmalar kapsamında, dünyaca ünlü seyyah Evliya Çelebi'nin kimliği ve devlet görevine ilişkin daha önce bilinmeyen önemli bilgilere ulaştı. Dr. Aytemur, Osmanlı arşiv belgelerine dayanan bu yeni keşifleri, III. Uluslararası Eskişehir Kongresi'nde bildiri olarak sundu.
DEVLET GÖREVLİSİ OLDUĞU BELGELENDİ
Eskişehir Anadolu Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi'nde düzenlenen kongrede konuşan Aytemur, Evliya Çelebi'nin sanılanın aksine yalnızca bir gezgin olmadığını, devlet tarafından görevlendirilen bir bürokrat olduğunu vurguladı. Aytemur, 'Ulaştığım tarihi vesikalar ilk kez gün yüzüne çıkan bilgilerdir. Evliya Çelebi, seyahatlerini sadece gezmek ve yazmak için değil, üstlendiği devlet görevleri kapsamında gerçekleştirmiştir. Hesap uzmanı olmasının yanı sıra savaşçı ve cengâver bir kişiliğe sahiptir' dedi.
GERÇEK ADI VE GÖREVLERİ AÇIKLANDI
Araştırmalar sonucunda, Evliya Çelebi'nin asıl adının Mehmed olduğu, seyahatnamesinde kullandığı 'Evliya Çelebi' isminin ise müstear olduğu belirlendi. Dr. Aytemur, Uyvar'da bulunduğu döneme ait Osmanlı arşiv belgelerinde Evliya Çelebi'nin adının 'Uyvar Defterdarı Şeyhi Mehmed' olarak geçtiğini tespit ettiğini açıkladı. Ayrıca Uyvar sonrası İstanbul'a döndüğünde Hazine-i Birun Defterdarı olarak, yani devlet hazinesinden sorumlu üst düzey bir bürokrat olarak görev yaptığının da belgelerle ortaya konulduğunu söyledi.
TARİH ARAŞTIRMALARINA YENİ BİR BOYUT
Belgelerde Evliya Çelebi ile Şeyhi Mehmed'in dönem ve bazı kişisel özelliklerinin örtüştüğünü kaydeden Aytemur, Uyvar'da savaş sırasında gösterdiği yararlılıklar nedeniyle Serdar Ali Paşa tarafından kendisine ve maiyetindekilere Kütahya'da bazı zeametler verildiğini de belirtti. Dr. Aytemur, bu çalışmanın Evliya Çelebi'nin kimliği ve devlet görevine dair yeni tartışmaların önünü açacağını ve tarih araştırmalarına yeni bir çalışma alanı kazandıracağını ifade etti. Aytemur, söz konusu araştırmasının ayrıntılarının makale olarak yayımlanacağını da sözlerine ekledi.
