Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Uzay ve Hızlandırıcı Teknolojiler Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürü ve BM Yapay Zeka Kurulu Üyesi Prof. Dr. Melahat Bilge Demirköz, Eskişehir Türk Ocağı'nda yaptığı çarpıcı sunumla geleceğin politika arenasının uzaya taşınacağını ilan etti. Demirköz, önümüzdeki 50 yıl içinde küresel politikaların 'jeopolitik'ten 'astro-politik'e evrileceğini öngörerek, uzaydaki stratejik üstünlüğün yeni dönemin belirleyicisi olacağını vurguladı.
YAPAY ZEKA VE GERÇEK DÜNYA AYRIMI
Prof. Dr. Demirköz, yapay zeka konusundaki yaygın yanılgılara da dikkat çekti. Yapay zekanın kendi başına bir akla veya niyete sahip olmadığını, tamamen insan yönlendirmesi ve sağlanan verilerle şekillendiğini belirtti. Ücretsiz gibi görünen yapay zeka modellerinin aslında kullanıcıların kişisel bilgilerini pazarlayarak gelir elde ettiğini hatırlatan Demirköz, "Eğer bir şey bedavaysa, ürün sizsiniz" uyarısında bulundu. Yapay zekanın gerçek dünyayı, fiziksel sebep-sonuç ilişkilerini anlama konusunda zayıf kaldığını ve önümüzdeki 5 yılın en büyük gelişmesinin, makinelerin dünyayı insan gibi algılamasını sağlayacak 'dünya modelleri' olacağını ekledi. Sağlık verilerinin paylaşılması konusunda ise devlet eliyle yürütülen anonimleştirilmiş sistemlere yeşil ışık yakarken, bireysel veri paylaşımına karşı çıktı.
UZAYDAKİ MÜLKİYET SAVAŞLARI VE MAVİ VATAN STRATEJİSİ
Demirköz, uzaydaki varlıkların yarısından fazlasının artık tek bir kişiye ait olduğunu ve bu durumun uzay trafiği yönetimi konusunda yeni gerilimlere yol açabileceğini belirtti. Mars'a gönderilen insansız helikopterin yapay zeka ile uçurulmasının insanlık tarihi için bir dönüm noktası olduğunu ve uzay keşiflerinde yapay zekanın vazgeçilmezliğini vurguladı. Uzay madenciliğinin geleceği konusunda ise genel beklentilerin aksine denizaltı madenciliğine olan ilginin artacağını söyledi. Dünyanın büyük bir kısmının sularla kaplı olması nedeniyle "Mavi Vatan"ın önemine de değinen Demirköz, deniz madenciliğinin sadece doğalgaz, petrol ve elmas ile sınırlı kalmayacağını, polimetalik nodüller konusundaki rekabetin hızlanacağını öngördü. Türkiye'nin uzay çalışmalarına da değinen Demirköz, ODTÜ İVMER ekibinin Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki deneylerden, uydu programlarına, radyasyon testlerinden kuantum teknolojilerine kadar pek çok alanda önemli çalışmalar yürüttüğünü aktardı.
