Türkiye'de yükselen inşaat maliyetleri, kredi faizlerindeki artış ve finansmana ulaşım güçlüğü, yeni konut üretimini olumsuz etkiliyor.
Gayrimenkul Uzmanı Özkan Aydemir, bu durumun 2023-2025 yılları arasında alınan yapı ruhsatlarında yüzde 30'a varan düşüşlere yol açtığını belirtti.
2020'den bu yana yapılan konut satışlarının yüzde 60'ından fazlasının ikinci el konutlardan oluşması da dikkat çekici bir diğer veri.
KONUT ERİŞİMİNDE SOSYAL KRİZ VE YATIRIMCI GÖÇÜ
Aydemir, satılık konutlara erişimin, özellikle dar gelirli vatandaşlar için ciddi bir sosyal krize dönüştüğünü vurguladı. Deprem riski, kentsel dönüşüm, üniversiteler, yeni evli çiftler ve iş göçleri gibi nedenlerle büyük şehirlere olan talebin artması, kira fiyatlarını yukarı çekiyor. Bu durum, asgari ücretle çalışanların konut bulmasını daha da zorlaştırıyor.
Geçmişte yaşanan düzensiz göç ve geçici koruma statüsündeki nüfusun da kiralık konut piyasasındaki arz-talep dengesini bozduğu ifade edildi.
Vergi yükü, hukuki belirsizlikler (tahliye sorunları, kira tespit davaları) ve enflasyon karşısında eriyen kira gelirleri nedeniyle bazı ev sahiplerinin konutlarını boş tutması, İstanbul, Ankara, Bursa ve İzmir gibi büyük şehirlerde 'yatırım' amaçlı alınıp boş bırakılan önemli sayıda konutun varlığına işaret ediyor. Artan kira bedelleri, enflasyon üzerinde baskı yaratarak alım gücünü düşürüyor.
YURT DIŞI YATIRIMLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Son 3 yılda uygulanan yüzde 25'lik kira artış sınırı, yatırımcılar nezdinde hukuki ve finansal güvensizlik oluşturdu. Bu nedenle konut yatırımcılarının önemli bir kısmı rotasını yurt dışına çevirmiş durumda. 2025 itibarıyla Türk vatandaşlarının yurt dışında yaptığı gayrimenkul yatırımlarının 2,5 milyar doları aştığı belirtiliyor.
Bu durum, iç piyasada arzı düşürürken cari açığı da artırıyor. Aydemir, konut yatırımını yeniden cazip hale getirmek için tahliye süreçlerinin hızlandırılması, kiracı-ev sahibi ilişkilerinin adil ve güven verici bir yapıya kavuşturulması gerektiğini söyledi.
Boş konutların ekonomiye kazandırılması ve kiraya verilmesinin teşvik edilmesi gerektiğini, ayrıca şeffaf ve güncel konut envanteri oluşturulmasının önemine değindi.
Orta ve dar gelir gruplarına yönelik konut üretimi artırılmalı, sosyal konut projelerine özel sektör katılımı sağlanmalı, inşaat sektörüne düşük faizli kredi ve teşvikler sunulmalı. Prefabrik veya hızlı üretim teknikleriyle maliyetlerin düşürülmesi önerildi.
Piyasa mekanizmalarını bozmadan yatırımcıyı kaçırmayacak dengeleyici politikalar geliştirilmeli, yatırımcıya güven veren istikrarlı ve öngörülebilir bir hukuk ve vergi sistemi kurulmalıdır.
