DİLDEN DİLE DOLAŞAN EFSANE
“Vakti zamanında Konya denizmiş!” diye Konya'da nesilden nesile, dilden dile anlatılır durur. “Konya Denizi” rivayeti, zaman içerisinde adeta efsaneleşmiş. “Takkeli Dağ’da liman varmış, gemiler oraya demir atarmış.” gibi yeni eklemelerle daha da gizemli bir al almış.
Çocukluğumuzda yaşlılar; “Konya ovası eskiden denizle kaplı imiş, gemiler yüzermiş. Hatta, Takkeli dağda gemileri bağlamak için demir halkalar varmış” diye anlatırmış.
PEKİ KONYA SULARLA MI KAPLIYDI?
Peki bu Konya Denizi efsanesinin aslı astarı var mı? Konya, eskiden sularla mı kaplıydı, deniz miydi? Bilim insanlarının ortaya koyduğu verilere göre, Holosen çağından önce Konya Ovası tamamen buzullarla kaplıydı. Küresel ısınma sonucu buzulların erimesiyle bölgeye büyük miktarda su doldu ve bu su kütlesi binlerce yıl boyunca varlığını sürdürdü. Bu nedenle Konya Ovası, yaklaşık M.Ö. 10.000 – 8.000 yılları arasında "Büyük Konya Gölü” olarak bilinen dev bir göl alanıydı. Anadolu'ya gelen ilk insanlar, gölün kıyılarında yaşamaya başladı. Konya’daki en eski yerleşimlerden Boncuklu Höyük ve ardından tarihin ilk şehirlerinden biri kabul edilen Çatalhöyük, bu gölün kenarında ortaya çıktı.
15-20 METRE DERİNLİĞİ VARDI
Yapılan araştırmalar da Konya'nın bir dönem sularla kaplı olduğunu gösteriyor. Araştırmacı Tahsin Tapur tarafından hazırlanan ve ‘Karadeniz Araştırmaları’ isimli dergide yayınlanan makale de bunu gösteriyor. Araştırmacı Tapur’a göre Eski Konya Gölü, İç Anadolu Bölgesi’nde; Konya, Çumra, Karaman, Ereğli ve Karapınar ovalarını içine alan Büyük Konya Kapalı Havzası’nda yer almaktadır. Pleistosen’in plüviyal şartları neticesinde meydana gelmiş olan gölün ortalama derinliği 15-20 m. civarındadır.
ÇEKİLDİ VE KURUDU
Göl, Pleistosen’den itibaren özellikle Holosen’de iklimdeki kuraklaşma neticesinde tedrici olarak çekilmeye başlamıştır. Bu kuraklaşma hala günümüzde de devam etmektedir. İlk insanların yerleşim yerlerinin büyük bir kısmı o dönemde kurumuş ve kurumakta olan göllerin kıyılarında ve su ihtiyacının kolay sağlandığı birikinti konilerinde kuruldukları görülmektedir. Konya Havzasında; Çatalhöyük, Can Hasan, Yollarbaşı höyüğü, Sırçalı höyüğü, Alibeyhüyüğü gibi pek çok höyük yerleşmeleri bu gölün kenarına kurulmuştur. Konya çevresinde bulunan neolitik, kalkolitik ve tunç çağı höyük yerleşmelerinde Hititler, Frigler, Kimmerler, Lidyalılar, Persler, Romalılar’a ait izler vardır. Ayrıca son dönemlere ait yerleşimlerin bir kısmı da höyükler üzerinde ve çevresinde kuruludur.
