Kış aylarında artan yorgunluk, isteksizlik ve uykuya dalmakta zorlanma gibi şikâyetler çoğu zaman “uykusuzluk” olarak değerlendirilse de, bu durumun arkasında daha derin bir biyolojik denge bulunuyor.
KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı Nurhan Ünüsan, kış yorgunluğunun temelinde serotonin–melatonin döngüsünün yer aldığını vurguladı.
“KIŞ AYLARINDA UYKU DÜZENİ BOZULABİLİR, ENERJİ DÜŞER”
Gün ışığının azalmasıyla birlikte vücudun biyolojik saatinin değiştiğini belirten Prof. Dr. Ünüsan, “Gün ışığının azalmasıyla birlikte vücudumuzun biyolojik saati şaşar.
Uyku-uyanıklık ritmini düzenleyen melatonin hormonunun üretimi karanlıkta artarken, serotonin yani ‘mutluluk hormonu’ düzeyleri ışığa bağlı olarak düşer. Bu nedenle kış aylarında hem uyku düzeni bozulabilir hem de enerji seviyesi düşebilir.” dedi.
“ÖĞÜNLERİN YETERSİZ OLMASI YORGUNLUĞUN EN ÖNEMLİ SEBEBİ”
Serotonin ve melatonin üretiminin yalnızca ışıkla değil, beslenmeyle de yakından ilişkili olduğunu ifade eden Ünüsan, şu bilgileri paylaştı:
“Özellikle triptofan içeren gıdalar (yumurta, süt, hindi, yulaf), B6 vitamini kaynakları (muz, patates, balık), magnezyum içeren besinler (kabak çekirdeği, kakao, badem) ve kompleks karbonhidratlar (tam tahıllar, kuru baklagiller) bu hormonların sentezinde kritik rol oynar.
Yorgunluğunuz sadece uyku eksikliğinden değil, bu döngüyü destekleyen öğünlerin yetersizliğinden de kaynaklanabilir.”
“YORGUNLUK, BEDENİN GÖNDERDİĞİ BİR MESAJDIR”
Yorgunluk hissinin biyolojik ritmin bir uyarısı olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ünüsan, kış aylarında yaşam ritminin mevsime göre ayarlanması gerektiğini belirtti.
“Kış döneminde sabah saatlerinde gün ışığına çıkmak, akşamları ekran maruziyetini azaltmak melatonin sentezini destekler.
Biraz daha erken uyumak, daha az uyarana maruz kalmak ve öğünleri mevsimsel gıdalara göre düzenlemek bu dönemde en etkili yenilenme adımlarıdır.” ifadelerini kullandı.
Ünüsan, kış yorgunluğuyla mücadelede dengeli beslenme, yeterli ışık alımı ve düzenli uykunun birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
