Uzmanlar, tüketicilerin sokak lezzetleri tercihlerinde bilmedikleri veya güvenmedikleri satıcıları tercih etmemeleri konusunda uyarıda bulunarak, bozulmuş gıdaların nasıl anlaşılacağını anlattı.
AA muhabirleri, gıda kaynaklı olası riskleri, gıda zehirlenmesinin nedenlerini ve alınması gereken önlemleri uzmanlara sordu.
GIDA ZEHİRLENMESİNİN NEDENLERİ
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Osman Sağdıç, gıda kaynaklı zehirlenmelerin, kimyasal, biyolojik ya da bir mikroorganizmanın kendisinin veya üretmiş olduğu toksinin sebep olduğu zehirlenmeler olduğunu söyledi.
Zehirli kimyasal bileşenlerin gıdaya bulaşması veya karışması ile kimyasal zehirlenmelerin meydana geldiğini belirten Sağdıç, zehirli mantarların yenmesi, zehirli bitkilerin gıdaya karışması, zehirli balıkların ve alg toksinleriyle kirlenmiş özellikle kabuklu deniz ürünlerinin tüketilmesiyle de biyolojik zehirlenmelerin yaşandığını ifade etti.
SICAK HAVADA RİSK ARTIYOR
Özellikle yaz aylarında ve sıcak günlerde gıda zehirlenmelerinde artış görüldüğünü belirten Sağdıç, şöyle devam etti:
"Hava sıcaklığının artması mikroorganizmaların gıdalarda gelişebilmeleri için ideal bir ortam oluşturmaktadır. Özellikle bu aylarda toplu yemek organizasyonlarının artması, gıdaların pişirilmesi, taşınması ve muhafazasında yapılan hatalar zehirlenme riskini artırır."
RİSKLİ GIDALAR VE SIK YAPILAN HATALAR
Sağdıç, çiğ veya az pişmiş et, yumurta, süt ürünleri, deniz ürünleri, konserve gıdalar, salatalar ve şarküteri ürünlerinin zehirlenmelere neden olabileceğini belirtti.
Midye gibi kabuklu deniz ürünleri ve kötü koşullarda saklanan balıkların özellikle riskli olduğunu vurguladı:
"Bayat balıkta biriken histamin ısıya dayanıklıdır, pişirmeyle bertaraf edilemez ve zehirlenmeye neden olabilir."
AYNI YAĞI DEFALARCA KULLANMA TEHLİKESİ
Prof. Sağdıç, en kritik risklerden birinin kızartma yağlarının defalarca kullanılması olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Patates, pişi, lokma, balık ekmek gibi kızartma ürünlerinde maliyeti düşürmek için aynı yağın defalarca kullanılması yağın yapısının bozulmasına ve akrilamid gibi kanserojen maddelerin oluşmasına yol açabilir."
Ayrıca açıkta satılan süt mısır, sütlü tatlılar, açık ayranlar ve iyi yıkanmamış sebzelerin ciddi risk taşıdığını da ekledi.
GIDA ZEHİRLENMESİNDE BELİRTİLER VE İLK YARDIM
Sağdıç, gıda zehirlenmesinin yaygın belirtilerini şöyle sıraladı:
"Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve kramplar en yaygın belirtilerdir. Belirtiler başladığında vücudunuz artık bir enfeksiyon veya toksinle savaşmaya başlıyor demektir."
Bol sıvı tüketmenin ve belirtilerin zamanını not etmenin önemli olduğunu söyledi. Ayrıca kaynağın biliniyorsa ALO 174 hattına bildirim yapılması gerektiğini hatırlattı.
TEHLİKELİ HATA: KENDİNİ KUSMAYA ZORLAMAK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden Doç. Dr. Ertan Ermiş, zehirlenme riskinin büyük kısmının yetersiz pişirme ve hijyen hatalarından kaynaklandığını belirterek şunları dedi:
"Et ve tavuk yeterince pişirilmezse zararlı bakteriler hayatta kalabilir. Çiğ et ile pişmiş gıdaların aynı ekipmanla hazırlanması çapraz bulaşma riskini artırır."
Ermiş, bozulmuş gıdaların kötü koku ve renk değişimiyle anlaşılabileceğini söyledi. Zehirlenme anında yapılacak en önemli şeyin hemen sağlık kuruluşuna başvurmak olduğunu vurguladı.
Kritik bir hataya ise özellikle dikkat çekti:
"Mideyi boşaltmak için kusmaya zorlamak, özellikle asidik maddelerle zehirlenmede daha fazla zarar verebilir ve zehirli maddelerin boğazda yayılmasına neden olabilir."
